{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Grek Zorba",
  "slug": "grek-zorba",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba.md",
  "author": {
    "name": "Nikos Kazantzakis",
    "slug": "nikos-kazantzakis",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/znak/nikos-kazantzakis/grek-zorba_978-83-2406-167-9.jpg",
  "quotes_count": 29,
  "quotes": [
    {
      "id": "5422b867-50ce-4523-95e1-dba24af41c1b",
      "slug": "zycie-kazdego-czlowieka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/zycie-kazdego-czlowieka",
      "text": "[...] życie każdego człowieka jest niepowtarzalne, innego nie ma, a więc wszystkiego, czego możesz spróbować, kosztuj dziś, bo nie ma nadziei na wieczność.",
      "language": "pl",
      "character": "Narrator",
      "chapter": "15",
      "chapter_parent": null,
      "page": 177,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T20:10:44"
    },
    {
      "id": "756228cb-289a-40fc-b480-8dd0942d2c8a",
      "slug": "mam-wszystko-mam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/mam-wszystko-mam",
      "text": "Mam, wszystko mam. [...] wszystko oprócz papierosów, a to tak, jakbym nic nie miał.",
      "language": "pl",
      "character": "pastuszek",
      "chapter": "15",
      "chapter_parent": null,
      "page": 176,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "uzależnienia",
          "slug": "uzaleznienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uzaleznienia"
        },
        {
          "name": "palenie papierosów",
          "slug": "palenie-papierosow",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/palenie-papierosow"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T20:10:40"
    },
    {
      "id": "29a025c0-71d7-44b7-868b-8e6fd4c28160",
      "slug": "kazda-piedz-ziemi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/kazda-piedz-ziemi",
      "text": "Każda piędź ziemi, po której [...] stąpasz, jest grobem, z którego dochodzi cię jęk umarłych.",
      "language": "pl",
      "character": "Narrator",
      "chapter": "15",
      "chapter_parent": null,
      "page": 175,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "pamięć o zmarłych",
          "slug": "pamiec-o-zmarlych",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec-o-zmarlych"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T20:09:17"
    },
    {
      "id": "eb6eaf50-71dd-44df-86d7-33ae4b54c981",
      "slug": "mlody-jestes-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/mlody-jestes-nie",
      "text": "Młody jesteś [...]. Nie słuchaj starych. Gdyby świat to robił, szybko obróciłby się w ruinę. [...] I nie obawiaj się, bo kłopoty są niczym dla młodych.",
      "language": "pl",
      "character": "Aleksy Zorba",
      "chapter": "14",
      "chapter_parent": null,
      "page": 172,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T20:09:11"
    },
    {
      "id": "19968c10-6b3f-467b-89e1-5691aea387e9",
      "slug": "sadze-ze-za-istote",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/sadze-ze-za-istote",
      "text": "Sądzę, że za istotę ludzką może uważać się tylko ten, kto chce być wolny.",
      "language": "pl",
      "character": "Aleksy Zorba",
      "chapter": "13",
      "chapter_parent": null,
      "page": 159,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:33:06"
    },
    {
      "id": "c0c30e61-ec2a-47b7-8295-6c25828e20dd",
      "slug": "kot-w-pospiechu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/kot-w-pospiechu",
      "text": "Kot w pośpiechu rodzi ślepe kocięta. Nie spiesz się więc dla własnego dobra.",
      "language": "pl",
      "character": "Aleksy Zorba",
      "chapter": "13",
      "chapter_parent": null,
      "page": 158,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpliwość",
          "slug": "cierpliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpliwosc"
        },
        {
          "name": "przysłowia",
          "slug": "przyslowia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyslowia"
        },
        {
          "name": "pośpiech",
          "slug": "pospiech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pospiech"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:33:03"
    },
    {
      "id": "32b9a203-a2b5-4934-99fe-5f229fd3a961",
      "slug": "kazdy-czlowiek-ma-jakiegos",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/kazdy-czlowiek-ma-jakiegos",
      "text": "Każdy człowiek ma jakiegoś fioła, ale zdaje się, że największym jest mniemanie, że się nie ma go wcale.",
      "language": "pl",
      "character": "Aleksy Zorba",
      "chapter": "13",
      "chapter_parent": null,
      "page": 155,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        },
        {
          "name": "samoocena",
          "slug": "samoocena",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samoocena"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:32:53"
    },
    {
      "id": "202b544e-8d39-4ef6-a799-c0e048f54d82",
      "slug": "jestes-podobny-do-mnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/jestes-podobny-do-mnie",
      "text": "[...] jesteś podobny do mnie, tylko nie wiesz jeszcze o tym, że też nosisz w sobie diabła, nie wiesz jeszcze, jak mu na imię, i dławi cię ta niewiedza. Ochrzcij go, [...] będzie ci lżej.",
      "language": "pl",
      "character": "Aleksy Zorba",
      "chapter": "13",
      "chapter_parent": null,
      "page": 154,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:32:51"
    },
    {
      "id": "92f629ab-4d13-4533-9d79-80e3a7912849",
      "slug": "smierc-jest-niczym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/smierc-jest-niczym",
      "text": "Śmierć jest niczym — jedno dmuchnięcie i świeca gaśnie — ale starość to straszna hańba!",
      "language": "pl",
      "character": "Aleksy Zorba",
      "chapter": "13",
      "chapter_parent": null,
      "page": 153,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:32:01"
    },
    {
      "id": "063861a5-6ccd-4b63-a8ca-a2e7dfd42de0",
      "slug": "nie-wierze-w-tajemne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/nie-wierze-w-tajemne",
      "text": "Nie wierzę w tajemne siły, które podobno opiekują się człowiekiem. Wiem natomiast, że istnieją siły ślepe, uderzające na lewo i prawo, niszczące bezmyślnie i bez celu każdego, kto znajdzie się w ich zasięgu.",
      "language": "pl",
      "character": "Narrator",
      "chapter": "12",
      "chapter_parent": null,
      "page": 150,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:31:51"
    },
    {
      "id": "6ab5e48f-dd8b-4505-9a91-4069e89331fa",
      "slug": "nie-jestem-niewolnikiem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/nie-jestem-niewolnikiem",
      "text": "Nie jestem niewolnikiem pieniędzy, one raczej mi służą. Jestem niewolnikiem pracy i tym się szczycę.",
      "language": "pl",
      "character": "Narrator",
      "chapter": "12",
      "chapter_parent": null,
      "page": 146,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:31:15"
    },
    {
      "id": "ee9f7fe4-ea04-4261-a3e9-e2368ac16687",
      "slug": "rozsadzala-mnie-radosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/rozsadzala-mnie-radosc",
      "text": "[...] rozsadzała mnie radość. Tak właśnie wielcy poeci dostrzegają każdą rzecz po raz pierwszy. Każdego ranka odkrywają świat, a właściwie nie odkrywają go, lecz tworzą.",
      "language": "pl",
      "character": "Narrator",
      "chapter": "12",
      "chapter_parent": null,
      "page": 144,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:31:10"
    },
    {
      "id": "09244107-ffcd-4f6f-ac8c-45bdba3a525b",
      "slug": "w-naszej-jazni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/w-naszej-jazni",
      "text": "W naszej jaźni gnieżdżą się ponure, mordercze siły, złowrogie popędy do zabijania, niszczenia, nienawiści i gwałtu. Jedynie sztuka, jak czarodziejska fujarka, potrafi nas od nich uwolnić.",
      "language": "pl",
      "character": "Narrator",
      "chapter": "12",
      "chapter_parent": null,
      "page": 142,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:30:53"
    },
    {
      "id": "a77e22ad-06fd-4f8a-b654-e82f6e4b9ce0",
      "slug": "w-religiach-ktore",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/w-religiach-ktore",
      "text": "W religiach, które utraciły moc wiary, bogowie stają się tylko figurami retorycznymi, ornamentami dla ludzkiej samotności lub obrazami zdobiącymi ściany.",
      "language": "pl",
      "character": "Narrator",
      "chapter": "12",
      "chapter_parent": null,
      "page": 141,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:21:12"
    },
    {
      "id": "7f0d32d2-e0ad-4f7a-b29f-b0b629a3e622",
      "slug": "oto-prawdziwe-szczescie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/oto-prawdziwe-szczescie",
      "text": "Oto prawdziwe szczęście! Nie mieć innych pragnień poza pracą, harować jak wół z dala od ludzi! Nie potrzebować ich, a mimo to kochać!",
      "language": "pl",
      "character": "Narrator",
      "chapter": "10",
      "chapter_parent": null,
      "page": 126,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:21:09"
    },
    {
      "id": "6110fd76-11ed-4cea-9c17-ac77b1706808",
      "slug": "zycie-w-odroznieniu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/zycie-w-odroznieniu",
      "text": "Życie w odróżnieniu od śmierci jest pasmem kłopotów [...]. Wiesz, co znaczy żyć? Popuszczać pasa i szukać guza.",
      "language": "pl",
      "character": "Aleksy Zorba",
      "chapter": "8",
      "chapter_parent": null,
      "page": 108,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "przygoda",
          "slug": "przygoda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przygoda"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T19:21:02"
    },
    {
      "id": "9e3301f6-f05a-454d-8c94-8d0fee2e1d1d",
      "slug": "coz-znaczy-ojczyzna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/coz-znaczy-ojczyzna",
      "text": "Cóż znaczy [...] ojczyzna i obowiązek? [...] nie znaczą nic, ale w imię tego nic chętnie oddamy życie!",
      "language": "pl",
      "character": "przyjaciel narratora powieści",
      "chapter": "8",
      "chapter_parent": null,
      "page": 101,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ojczyzna",
          "slug": "ojczyzna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ojczyzna"
        },
        {
          "name": "poświęcenie",
          "slug": "poswiecenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poswiecenie"
        },
        {
          "name": "obowiązek",
          "slug": "obowiazek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obowiazek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T17:08:26"
    },
    {
      "id": "47f6eba8-0d29-4cd0-9ed0-08588619e403",
      "slug": "moje-radosci-sa-wielkie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/moje-radosci-sa-wielkie",
      "text": "Moje radości [...] są wielkie, właśnie dlatego, że zwyczajne.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 98,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "codzienność",
          "slug": "codziennosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/codziennosc"
        },
        {
          "name": "małe radości",
          "slug": "male-radosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/male-radosci"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T17:02:51"
    },
    {
      "id": "1f404238-33ae-4837-b6c4-2935c7cb1e07",
      "slug": "serce-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/serce-mi-sie",
      "text": "Serce mi się rozdarło na dwie połowy, ale szybko się zrosło. Widziałeś pewnie żagle pełne czerownych, żółtych i czarnych łat, zszyte grubymi nićmi, żagle, których nie rozerwie nawet najsilniejszy sztorm. Takie jest moje serce. Pełne dziur i pełne łat. Niezwyciężone.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 95,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-19T05:37:42"
    },
    {
      "id": "39ca6c0a-8173-4e70-8f48-f4f53a692d7b",
      "slug": "rzadko-szczescie-odczuwamy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/rzadko-szczescie-odczuwamy",
      "text": "Rzadko szczęście odczuwamy wtedy, kiedy jest naszym udziałem. Dopiero gdy przeminie, spoglądamy wstecz i nagle pojmujemy - niekiedy ze zdumieniem - jak bardzo byliśmy szczęśliwi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 73,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "przeszłość",
          "slug": "przeszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przeszlosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T22:44:40"
    },
    {
      "id": "b4647eb7-2777-4fc6-9de0-27c5e7cef1b6",
      "slug": "nawet-najwiekszy-z-prorokow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/nawet-najwiekszy-z-prorokow",
      "text": "Nawet największy z proroków nie mógł zaofiarować ludziom nic więcej niż hasło, im mniej konkretne - tym większy prorok.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 69,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        },
        {
          "name": "prorocy",
          "slug": "prorocy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prorocy"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T22:43:03"
    },
    {
      "id": "8af38690-f22c-4e6a-9b19-04b4f0cfa46a",
      "slug": "stary-swiat-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/stary-swiat-jest",
      "text": "Stary świat jest uchwytny, trwały, żyjemy na nim i walczymy z nim w każdej minucie - on istnieje. Świat przyszłości jeszcze się nie narodził, jest jeszcze nieuchwytny, płynny, zbudowany jak ze światła, z którego utkane są nasze marzenia, jest jak obłok unoszony przez gwałtowne wichry - miłość, nienawiść, wyobraźnię, los szczęścia, Boga.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 69,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "przyszłość",
          "slug": "przyszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyszlosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T22:43:00"
    },
    {
      "id": "4b129c44-5e6e-4644-a735-7e30b0146dcd",
      "slug": "zostaw-ludzi-w-spokoju",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/zostaw-ludzi-w-spokoju",
      "text": "Zostaw ludzi w spokoju, szefie, nie staraj się otwierać im oczu. Gdybyś im otworzył - cóż by zobaczyli? Własną nędzę! Niech więc mają oczy zamknięte... I niech dalej śnią!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 69,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "złudzenia",
          "slug": "zludzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zludzenia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T22:42:46"
    },
    {
      "id": "2eae0f23-3c00-42b3-9af5-96db5877023e",
      "slug": "na-szczyt-moga",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/na-szczyt-moga",
      "text": "Na szczyt mogą prowadzić dwie równie strome i ryzykowne ścieżki. Działać tak, jakby śmierć nie istniała, i działać, myśląc w każdej chwili o śmierci, to chyba to samo [...].",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 43,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T21:38:14"
    },
    {
      "id": "18ecebc7-67ca-490b-9ca7-e802d8d70910",
      "slug": "madre-sprawiedliwe-mysli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/madre-sprawiedliwe-mysli",
      "text": "Mądre, sprawiedliwe myśli przychodzą wraz ze starością i spokojem. Kiedy się jest bezzębnym starcem, łatwo mówić: „Hańba, chłopcy, nie wolno gryźć!”. Ale gdy się ma wszystkie trzydzieści dwa zęby... [...] młody człowiek jest jak dzika bestia, która pożera ludzi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 29,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        },
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T21:37:54"
    },
    {
      "id": "f882a797-65b4-4785-91c9-046421d3d7f8",
      "slug": "jestem-mezczyzna-to-znaczy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/jestem-mezczyzna-to-znaczy",
      "text": "Jestem mężczyzną - to znaczy ślepcem. Jak wszyscy przede mną tak i ja zwaliłem się do dołu na łeb, na szyję. Ożeniłem się.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 21,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "małżeństwo",
          "slug": "malzenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/malzenstwo"
        },
        {
          "name": "mężczyźni",
          "slug": "mezczyzni",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mezczyzni"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T21:27:29"
    },
    {
      "id": "bf96fdb0-9137-421b-aa18-e2fe75d20104",
      "slug": "jakze-gorzkie-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/jakze-gorzkie-jak",
      "text": "Jakże gorzkie jak piołun jest powolne rozstawanie się z ukochanymi istotami. O ileż łatwiej dokonać jednego cięcia i pozostać w samotności, która jest naturalnym stanem człowieka.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "rozstanie",
          "slug": "rozstanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozstanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T21:27:25"
    },
    {
      "id": "a22e312a-d3e3-4072-b87c-636a27e99dab",
      "slug": "zorba-posiadl-wszystko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/zorba-posiadl-wszystko",
      "text": "[Zorba] posiadł wszystko, czego potrzebuje skryba, by się uratować: prymitywność spojrzenia, łowiącego błyskawicznie gdzieś wysoko swój pokarm: twórczą, odnawiającą się każdego ranka naiwność, która nieustannie dostrzega wszystko po raz pierwszy, nadając dziewiczość odwiecznym, codziennym żywiołom - powietrzu, morzu, ogniu, kobiecie, chlebowi, pewności ręki, rześkości serca i odwadze szydzenia z własnej duszy.",
      "language": "pl",
      "character": "autor, Nikos Kazantzakis",
      "chapter": "Prolog",
      "chapter_parent": null,
      "page": 5,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "głupota",
          "slug": "glupota",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glupota"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T21:27:19"
    },
    {
      "id": "a7f13227-928a-48c6-a7fc-ddaebc48c242",
      "slug": "w-moim-zyciu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/nikos-kazantzakis/grek-zorba/w-moim-zyciu",
      "text": "W moim życiu największymi dobroczyńcami okazały się podróże i sny.",
      "language": "pl",
      "character": "autor, Nikos Kazantzakis",
      "chapter": "Prolog",
      "chapter_parent": null,
      "page": 5,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "marzenia",
          "slug": "marzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/marzenia"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-18T21:25:31"
    }
  ]
}