{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Księga cmentarna",
  "slug": "ksiega-cmentarna",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna.md",
  "author": {
    "name": "Neil Gaiman",
    "slug": "neil-gaiman",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/mag/neil-gaiman/ksiega-cmentarna_978-83-6824-008-5-45d26669.jpg",
  "quotes_count": 13,
  "quotes": [
    {
      "id": "fbfb5591-edb3-4473-8ae9-25a945eaa304",
      "slug": "to-wlasnie-roznica",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/to-wlasnie-roznica",
      "text": "To właśnie różnica między żywymi i umarłymi, nieprawdaż? (…) Umarli cię nie zawodzą. Przeżyli już swoje życie, zrobili to co zrobili. My się nie zmieniamy, żywi natomiast zawsze zawodzą.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 145,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "rozczarowanie",
          "slug": "rozczarowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozczarowanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "c209be41-cffd-49be-bb6a-f18a8c984f26",
      "slug": "umarli-winni-okazywac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/umarli-winni-okazywac",
      "text": "Umarli winni okazywać litość.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 25,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "współczucie",
          "slug": "wspolczucie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wspolczucie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "8efaa8dd-82c2-40e5-a15b-dd8da4f79811",
      "slug": "wciaz-sie-czuje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/wciaz-sie-czuje",
      "text": "(…) wciąż się czuję jak wtedy, gdy byłam drobnym stworzeniem splatającym wianki ze stokrotek na starym pastwisku. Człowiek zawsze pozostaje sobą, to się nie zmienia. Lecz on sam zmienia się nieustannie i nic na to nie poradzi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 218,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "8933e8e7-525c-41a8-be45-cbbd3abf7d33",
      "slug": "strach-jest-zarazliwy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/strach-jest-zarazliwy",
      "text": "Strach jest zaraźliwy, potrafi się udzielić. Czasami wystarczy, by ktoś powiedział, że się boi, i strach staje się prawdziwy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 138,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "80669f49-d1f7-4a44-8462-77db9998739d",
      "slug": "chce-poznac-zycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/chce-poznac-zycie",
      "text": "Chcę poznać życie (…). Chcę ująć je w dłonie. Chcę zostawić ślady stóp na piasku bezludnej wyspy, chcę grać z ludźmi w piłkę. Chcę… (…) Chcę wszystkiego.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 224,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "pragnienia",
          "slug": "pragnienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragnienia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Neil_Gaiman#Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "7a9c4ede-0b60-4a05-9c2e-7300424f6a6b",
      "slug": "ludzie-chca-zapomniec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/ludzie-chca-zapomniec",
      "text": "Ludzie chcą zapomnieć o tym co niemożliwe. Dzięki temu ich świat staje się bezpieczniejszy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 170,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zapominanie",
          "slug": "zapominanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zapominanie"
        },
        {
          "name": "bezpieczeństwo",
          "slug": "bezpieczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezpieczenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "40886af6-c79e-4cb1-b5fa-85f710b1499a",
      "slug": "na-cmentarzach-zazwyczaj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/na-cmentarzach-zazwyczaj",
      "text": "Na cmentarzach zazwyczaj nie panuje demokracja, a przecież śmierć to największa demokratka (…).",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 24,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "równość",
          "slug": "rownosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rownosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "36bd9964-708f-4c79-a96a-8c12054e2a50",
      "slug": "zawsze-latwiej-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/zawsze-latwiej-jest",
      "text": "Zawsze łatwiej jest umrzeć spokojnie, obudzić się w stosownym czasie w miejscu, gdzie cię pogrzebano, pogodzić się z własną śmiercią i oswoić z pozostałymi mieszkańcami.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 12,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "akceptacja",
          "slug": "akceptacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/akceptacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "3688ee27-505a-490a-b4e9-217d26a8bb51",
      "slug": "sa-tacy-ktorzy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/sa-tacy-ktorzy",
      "text": "Są tacy (…) którzy wierzą, że cała ziemia jest uświęcona, że była święta nim się na niej zjawiliśmy, i taka pozostanie. Lecz tu, w waszej krainie, ludzie błogosławią kościoły i ziemię przeznaczoną na pogrzeby, by ją poświęcić. Obok niej pozostawiają niepoświęconą ziemię, zwaną polem garncarza, w której grzebią zbrodniarzy, samobójców i ludzi innej wiary.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 75,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "świętość",
          "slug": "swietosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swietosc"
        },
        {
          "name": "pogrzeb",
          "slug": "pogrzeb",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogrzeb"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "352d0198-49bc-45b3-aab4-8e37d893a609",
      "slug": "jesli-na-nic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/jesli-na-nic",
      "text": "Jeśli na nic się nie odważysz, gdy minie dzień, niczego nie zyskasz.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 170,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odwaga",
          "slug": "odwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odwaga"
        },
        {
          "name": "ryzyko",
          "slug": "ryzyko",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ryzyko"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Neil_Gaiman#Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "24b95993-63d6-4ee3-ae85-85d504f4e782",
      "slug": "ze-wszystkich-narzadow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/ze-wszystkich-narzadow",
      "text": "Ze wszystkich narządów (…) najniezwyklejszy jest język, używamy go bowiem zarówno do smakowania słodkiego wina i gorzkiej trucizny, jak i do wypowiadania słów zarówno słodkich, jak i cierpkich.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 170,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "23207cf2-ae45-4624-8683-3766b0da62d5",
      "slug": "ludzie-ktorzy-wierza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/ludzie-ktorzy-wierza",
      "text": "(…) ludzie, którzy wierzą, że będą szczęśliwi, jeśli przeprowadzą się w jakieś inne miejsce, lecz przekonują się, że to tak nie działa. Gdziekolwiek się udasz, zabierasz tam siebie, jeśli rozumiesz, co mam na myśli.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 76,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "ucieczka od siebie",
          "slug": "ucieczka-od-siebie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ucieczka-od-siebie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Neil_Gaiman#Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    },
    {
      "id": "0d6500cd-3609-44fe-a43f-f2b1589101a1",
      "slug": "i-co-z-tego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/neil-gaiman/ksiega-cmentarna/i-co-z-tego",
      "text": "– I co z tego? To tylko śmierć. No wiesz, wszyscy moi najlepsi przyjaciele są martwi.\n\n– Tak. – Silas się zawahał. – Istotnie. I w większości pokończyli już to, co mieli do zrobienia na tym świecie. Ale ty nie, ty jesteś żywy, Nik. To znaczy, że masz nieskończony potencjał, możesz zrobić, co tylko zechcesz, stworzyć, co zechcesz, marzyć, o czym zechcesz. Jeśli zmienisz świat, świat się zmieni. Potencjał. Gdy umrzesz, to wszystko przeminie. Dobiegnie końca. Stworzysz już wszystko, co miałeś stworzyć, wyśnisz swój sen, zapiszesz swoje imię. Możesz zostać tu pogrzebany, możesz nawet krążyć po cmentarzu, ale twój potencjał się wyczerpie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 130,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "potencjał człowieka",
          "slug": "potencjal-czlowieka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/potencjal-czlowieka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ksi%C4%99ga_cmentarna",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:25"
    }
  ]
}