{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/w-zroznicowanym-spoleczenstwie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/w-zroznicowanym-spoleczenstwie.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/w-zroznicowanym-spoleczenstwie.md",
  "id": "d3984f74-fa4d-4739-9dc7-9d93195f0447",
  "slug": "w-zroznicowanym-spoleczenstwie",
  "text": "W zróżnicowanym społeczeństwie peruwiańskim, podobnie jak we wszystkich społeczeństwach składających się z wielu ras i ogromnych nierówności, określenie b i a ł y i m i e s z a n i e c znaczą więcej niż r a s a i e t n i a, bo opisują osobę pod względem społecznym i ekonomicznym, a te czynniki najczęściej decydują o zaszeregowaniu człowieka. A klasyfikacja jest elastyczna i zmienna, zależnie od okoliczności i zróżnicowania poszczególnych losów. (…). A całe to nieuprawnione definiowanie, które w dużym stopniu decyduje o indywidualnych ludzkich losach, utrzymuje się dzięki nienormalnej strukturze przesądów i emocji – takich jak lekceważenie, pogarda, zazdrość, urazy, podziw, chęć rywalizacji – które bez względu na ideologię, wartości, ich dewaluację często pozostają głównym wytłumaczeniem konfliktów i frustracji mieszkańców Peru. Poważnym błędem jest mówić o przesądach rasowych i społecznych funkcjonujących tylko z góry na dół. Analogicznie bowiem do pogardy, z jaką biały traktuje Metysa, Indianina czy Murzyna, taką samą Metys żywi do białego, Indianina i Murzyna, a każdy z tej trójki – do wszystkich innych, okazując im swoją niechęć, napastliwość czy gniew ukryty pod osłoną rywalizacji politycznej, ideologicznej, zawodowej, kulturalnej i osobistej zgodnie z procesem, którego nawet nie można nazwać udawaniem, bo rzadko występuje jawnie i z otwartą przyłbicą. W większości przypadków jest nieuświadomiony, bierze początek z własnego j a skrywanego i ślepego wobec rozumu.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Mario Vargas Llosa",
    "slug": "mario-vargas-llosa",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa"
  },
  "book": {
    "title": "Jak ryba w wodzie",
    "slug": "jak-ryba-w-wodzie",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "uprzedzenia",
      "slug": "uprzedzenia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uprzedzenia"
    },
    {
      "name": "nierówności społeczne",
      "slug": "nierownosci-spoleczne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nierownosci-spoleczne"
    },
    {
      "name": "pogarda",
      "slug": "pogarda",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pogarda"
    },
    {
      "name": "rasizm",
      "slug": "rasizm",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rasizm"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#W",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:50:50",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "fe94249e-55d0-4b28-83a5-9be5929808e6",
      "slug": "wszystko-to-czym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/wszystko-to-czym",
      "text": "Wszystko to, czym jestem i co posiadam zawdzięczam własnej pracy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "niezależność",
          "slug": "niezaleznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niezaleznosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#W",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "fdf9e0a4-cc46-4ccf-9f33-d99a673c25bb",
      "slug": "rano-i-po-poludniu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/rano-i-po-poludniu",
      "text": "Rano i po południu chciałem oddawać się mojemu samotnemu nałogowi i czytać, czytać.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czytanie książek",
          "slug": "czytanie-ksiazek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czytanie-ksiazek"
        },
        {
          "name": "pasja",
          "slug": "pasja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pasja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#R",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    },
    {
      "id": "fb1034f1-5679-4df0-b2be-1b2e85b74dcd",
      "slug": "posiadal-te-wyjatkowo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/mario-vargas-llosa/jak-ryba-w-wodzie/posiadal-te-wyjatkowo",
      "text": "Posiadał tę wyjątkowo perwersyjną zdolność intelektualisty, o której mówił Arthur Koestler, że potrafi zademonstrować wszystko to, w co wierzy, i potrafi wierzyć we wszystko, co może zademonstrować. Pablo w nic nie wierzył, ale umiał przekazać każdą rzecz elokwentnie i błyskotliwie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cynizm",
          "slug": "cynizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cynizm"
        },
        {
          "name": "perswazja",
          "slug": "perswazja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/perswazja"
        },
        {
          "name": "intelektualiści",
          "slug": "intelektualisci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/intelektualisci"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jak_ryba_w_wodzie#P",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:50:50"
    }
  ]
}
