{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marian-pankowski/z-auszwicu-do-belsen-przygody/a-milosc-milosc",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/marian-pankowski/z-auszwicu-do-belsen-przygody/a-milosc-milosc.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/marian-pankowski/z-auszwicu-do-belsen-przygody/a-milosc-milosc.md",
  "id": "09cbc025-4fa8-449b-82ee-e4ae128a662a",
  "slug": "a-milosc-milosc",
  "text": "A miłość? Miłość przybrała formę romantycznej opery. Miałem główną rolę. Za każdym razem stawałem u stóp auszwickiej szubienicy, a zamiast ostatniego słowa skazańca, „słałem ostatnie spojrzenie” hen, hen tam, gdzie na balkonie białej willi stoi panna młoda z kielichem szampana. Pije, a raczej wargi umoczy i takie musujące podaje pewnemu panu po trzydziestce…I udaje, że nie widzi, jak tuż za górą fioletową wstępuję na schody, jak mi kat w mundurze pętle zakłada…znowu upije szampana i perlistym śmiechem swego męża obsypie. Ja się nie liczę. Odpisany na straty. I tu za każdym razem urywam scenę.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Marian Pankowski",
    "slug": "marian-pankowski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marian-pankowski"
  },
  "book": {
    "title": "Z Auszwicu do Belsen. Przygody",
    "slug": "z-auszwicu-do-belsen-przygody",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marian-pankowski/z-auszwicu-do-belsen-przygody"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "wyobraźnia",
      "slug": "wyobraznia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobraznia"
    },
    {
      "name": "Holokaust",
      "slug": "holokaust",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
    },
    {
      "name": "nieszczęśliwa miłość",
      "slug": "nieszczesliwa-milosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieszczesliwa-milosc"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marian_Pankowski#Z_Auszwicu_do_Belsen",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:58:29",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "da66a511-0d45-404d-a840-a04143bef92f",
      "slug": "ciagle-jeszcze-stoimy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marian-pankowski/z-auszwicu-do-belsen-przygody/ciagle-jeszcze-stoimy",
      "text": "Ciągle jeszcze stoimy. A kiedy chcemy ruszyć, nasze stopy na gwałt szukają ziemi solidnej. Bo my dwaj na śliskim progu, niby tutejsi, spod słonka i skowronka, ale chyba raczej stamtąd, z popiołu, co w snach naszych nie przestaje huczeć pustynią pełną imion.\n\nTeraz już dom. Otworem na wszystkie życzliwości świata dzisiejszego. Żona, córka i syn. Patrzą na mnie, na drugiego uratowańca z Wyspy Płomieni. Patrzą na siwą ilustrację, w sam raz do reportaży o harcie ducha i walce, o cierpieniu i poświęceniu. „Ten tu profesor i mój ojciec tamto przeżywali” – pomyśli córka.\n\nMy z Szymkiem widzimy, jak żywi na nas patrzą. Słyszymy, że to przez nich cisza nastała. I wiemy, jak im teraz strasznie głupio, bo nie potrafią nas definitywnie umiejscowić.\n\nNa szczęście dorodna córka pomału się podnosi, pomału, i biodrem oprze o ramię ojcowe. A dłonią delikatnie kark obejmie. Garstka sekund, nie dłużej, tej urody pogody kojącej kobiecości, bo Szymek, jak przebudzony, od stołu się dźwiga, siny, cuchnący trupią fosą, i goły. Rękę nie dopaloną nad stół wyciąga, bo chce nią zgarnąć łososiową różę z białego talerza.\n\nJa też nie od macochy. Wstaję, golas nieodwszony, ręce na nie obrzezanej kuśce katolickiej skrzyżuję, a tu po wino musujące chciałbym sięgnąć…ale jak tu równocześnie zasłonić dziurkę po kuli w potylicy?\n\nA żywi strasznie udają, że nic nie widzą, że nic się nie stało, że my dalej sobie siedzimy i do żarcia ostro się zabieramy. Niemniej cisza zapadła. To już nie przysłowiowa okazja dla anioła, żeby się popisał swym przelotem nad nami, to… przepaść w ich ziemskim czasie, wywołana naszą golizną, naszym odorem spalenizny, czego nie potrafią odziać żadną metaforą.\n\nOd stołu się zerwą, udając że wierzą, że my chcemy jestku i pitku z ich rzeczywistości; więc dalej talerze pod nos nam podsuwać…ale na odległość, żeby granicy nie przekroczyć, za która aleja wprost na krematoria, nad którymi w szarpiach wisi niebo monoteistyczne.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "Holokaust",
          "slug": "holokaust",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
        },
        {
          "name": "wyobcowanie",
          "slug": "wyobcowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobcowanie"
        },
        {
          "name": "trauma",
          "slug": "trauma",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/trauma"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marian_Pankowski#Z_Auszwicu_do_Belsen",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:29"
    },
    {
      "id": "6f9387d3-734f-4f36-ba46-bbdd04e6b7f9",
      "slug": "rozwalka-brzmi-zdrobniale",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marian-pankowski/z-auszwicu-do-belsen-przygody/rozwalka-brzmi-zdrobniale",
      "text": "Rozwałka brzmi zdrobniale, rzekłbyś jeden z etapów pracy piekarza, nazwany familiarnie. A tu chodzi o rozstrzeliwanie. „Janek poszedł na rozwałkę”. Słowa dochodzą z sąsiedniej koi. Jeden głos jakby smętny, pszczoła uwięziona za firanką, drugi silący się na dowcip, raz po raz wpada w refrenem do relacji kolegi. I tak przez KOMIN…i tak przed KOMIN! Janek poszedł na rozwałkę, jakby poszedł na ryby, na grzyby, na maliny-dziewczyny… A do tego czasownik wyraża gest samodzielny, samowolny, wbrew oczywistości!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        },
        {
          "name": "Holokaust",
          "slug": "holokaust",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
        },
        {
          "name": "kara śmierci",
          "slug": "kara-smierci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kara-smierci"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marian_Pankowski#Z_Auszwicu_do_Belsen",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:29"
    },
    {
      "id": "5b9b9189-a6c6-446d-9b4e-da7140517e0e",
      "slug": "tam-w-auszwicu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/marian-pankowski/z-auszwicu-do-belsen-przygody/tam-w-auszwicu",
      "text": "– Tam… w Auszwicu… nie czułeś się nieszczęśliwy?\n\n– Może i odczuwałem ten stan, może i byłem rzeczywiście nieszczęśliwy, ale o tym nie wiedziałem. Chyba dlatego, że pozbyłem się własnego czasu…Czy czegoś pragnąłem? Czy istniała jakaś hierarchia pragnień? Ich zakres w czasie? W każdym razie obca mi była myśl utopijna. Może dlatego, że musiałbym przekroczyć granicę czasu auszwickiego? Czując instynktownie tę linię demarkacyjną, odwracałem się od niej i skupiałem uwagę na mej codzienności.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "Holokaust",
          "slug": "holokaust",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Marian_Pankowski#Z_Auszwicu_do_Belsen",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:58:29"
    }
  ]
}
