# Mini-wykłady o maxi-sprawach - Autor: [Leszek Kołakowski](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski.md) - Liczba cytatów: 59 - Strona książki: https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach ## Cytaty > (…) wolno ryzykować przypuszczenie, że słuchanie sumienia jest w sumie bezpieczniejsze i że ono mniej nas może oszukiwać aniżeli zasady moralne, które przecież niemal zawsze potrafimy na naszą korzyść przekręcić. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/wolno-ryzykowac-przypuszczenie.md) > Owszem, są ludzie, co z różnych powodów nie są do przyjaźni zdolni, nie wiedzą nawet, czym jest; są jednak bardzo nieszczęśliwi, choćby to przed samymi sobą utajniali. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/owszem-sa-ludzie.md) > (…) państwo demokratyczne nie jest narzędziem narodu, ale wspólnoty obywateli. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/panstwo-demokratyczne-nie.md) > Jest więc nuda, jak wszystkie uniwersalne ludzkie zjawiska, pochwały godna, ale i niebezpieczna. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/jest-wiec-nuda.md) > Emocja zawiści ma dwie strony i obie są swoiście ogólnoludzkie, nie zaś ogólnozwierzęce. Jedna strona daje się wyrazić słowami ja chcę mieć to samo co tamten, druga zaś słowami ja nie chcę, by tamten miał więcej niż ja. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/emocja-zawisci-ma-dwie.md) > Szacunek dla wszelkiego życia jest hasłem absurdalnym, oznacza bowiem, że mamy szanować prątki gruźlicy i wirusy ospy: jesteśmy jednak żywymi organizmami, nie czystymi duchami, i nie możemy żyć, nie niszcząc innych form życia. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/szacunek-dla-wszelkiego.md) > Wolno publicznie jeść, lecz zakaz publicznego uprawiania seksu jest bardzo silnym tabu bodaj we wszystkich kulturach; zakaz ten należy do konstruktywnych znamion uczłowieczenia; wyraża umiejętność odnoszenia się do własnego ciała jak do rzeczy, a więc ostatecznie zdolność do odróżniania ciała od samego siebie; ludzkość pewnie nie wyszłaby ze stanu zwierzęcego, gdyby to tabu nie było ustanowione. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/wolno-publicznie-jesc.md) > W ogólności jednak nie możemy sobie wyobrazić zdarzeń tak nadzwyczajnych, że gdyby zaszły, nikt nie mógłby zaprzeczyć, że oto Bóg się objawił; sceptyk zawsze miałby swoje argumenty. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/w-ogolnosci-jednak.md) > Kto mówi, że Boga nie ma i jest wesoło, sobie kłamie. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/kto-mowi-ze-boga.md) > Rad jestem samolubnie, że nie przyszło mi być kapłanem i nie mam obowiązku innym ludziom rzeczy tych tłumaczyć. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/rad-jestem-samolubnie.md) > (…) naród jest twórczą energią ducha ludzkiego, pięknym wynalazkiem natury czy Pana Boga i dzięki temu wynalazkowi ludzkość jest zbiorowiskiem zróżnicowanym i przez to zróżnicowanie pełnym siły. Chwalmy wielość, chwalmy różnice. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/narod-jest-tworcza.md) > Z pewnością lepiej jest negocjować niż strzelać, ale często tyranie nie dają się do negocjacji zmusić, trzeba więc chwytać za broń. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/z-pewnoscia-lepiej.md) > Możemy zatem – i powinniśmy – organy władzy podejrzliwie traktować, sprawdzać jak najwięcej i w razie potrzeby na nie narzekać (a potrzeba jest prawie zawsze), nie powinniśmy jednak narzekać na samo istnienie, samą obecność władzy, chyba że wymyślimy inny świat, czego już wielu próbowało, ale nikt z powodzeniem. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/mozemy-zatem-i-powinnismy.md) > Jeśli kto prawdziwie zasadą bezstronności zawsze się kieruje lub usiłuje się kierować, to pewnie przyjaciół rzeczywistych nie ma. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/jesli-kto-prawdziwie.md) > Jeśli zbiorowe życie religijne redukuje się do organizowania socjalnych, politycznych, narodowych albo nawet moralnych potrzeb i emocji, może przetrwać czas jakiś, ale w końcu rujnuje się albo ustępuje pola innym formom religijności. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/jesli-zbiorowe-zycie.md) > Zawiść nie bardzo szkodzi temu, przeciw komu jest skierowana, ten bowiem może łatwo ją zlekceważyć, a widzi przecież, że zawistnik sam się ośmiesza. Szkodzi jednak samemu zawistnemu i przyprawia go o męki. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/zawisc-nie-bardzo.md) > To, co możliwe w młodości, tego nie można na ogół mieć w pełnych rozmiarach i wszystkich formach. Dlatego niemal wszyscy są ofiarami złudzenia, że „utracili młodość”, która przecież mogła być o tyle lepsza. Nie, nie mogła. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/to-co-mozliwe.md) > Nie tylko można się rozpoznać w zniekształcającym lustrze (karykatura jest dobra tylko wtedy, gdy przypomina oryginał), ale samo to zniekształcenie, przez to, że przesadnie ukazuje pewne właściwości obiektu, może być użyteczne i przyczynić się do lepszego samo-zrozumienia. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/nie-tylko-mozna.md) > Pytanie „czy przyjaźń w ogóle istnieje?” może się wydać niemądre, zauważmy jednak, że ludzie wcale nie głupi odpowiadali na nie przecząco, twierdzili bowiem, że wszystkie nasze zachowania i uczucia są sterowane pragnieniem władzy nad innymi ludźmi, wyzyskiwania ich na nasz użytek […]. Oświadczam, że jest to doktryna głupia, obalana codziennym doświadczeniem każdego z nas, tych którzy wiedzą, czym jest przyjaźń. Odważę się przeto publicznie ujawnić to osłupiające odkrycie: tak, przyjaźń istnieje. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/pytanie-czy-przyjazn.md) > Gdy się przez czas jakiś obserwuje pewien stały kierunek przemian, złudzenie, że tak już będzie zawsze, jest całkiem naturalne, lecz z reguły fałszywe. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/gdy-sie-przez.md) > Matematyka jest moralnie obojętna, również diabeł, jak się domyślamy, może być wybornym matematykiem. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/matematyka-jest-moralnie.md) > Wolno nam, gdy jest powód, mówić o zmarłym źle, ale gdy się przyzwyczaimy wszyscy do tego, że ich materialne szczątki są jak kamień przydrożny, bezosobowe, rzeczowe, bez żadnego odniesienia do naszego życia duchowego, choćby czasem mogły się przydać, grozi nam, że również żyjących będziemy traktować jako przedmioty wymienialne. I to byłby kres naszej kultury. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/wolno-nam-gdy.md) > Jeżeli chcemy do drugiego człowieka stosować reguły sprawiedliwości, nie możemy być z nim w przyjaźni, bo trzeba wtedy odwoływać się do ogólnych abstrakcyjnych reguł, jakich przestrzegania od każdego się żąda, podczas gdy przyjaźń nie potrzebuje reguł ani warunków. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/jezeli-chcemy-do-drugiego.md) > Rzeczywista wspólnota dóbr możliwa jest tylko gdy jest dobrowolna (…). Inaczej „wspólnota dóbr” znaczy tyle co „obóz koncentracyjny”. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/rzeczywista-wspolnota-dobr.md) > Młodość, jak wiadomo, nie jest szczególną zasługą, nie jest także pomyślnym przypadkiem. Z tych, co młodzi już nie są, większość była kiedyś młoda – zapamiętajmy sobie tę rewelację. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/mlodosc-jak-wiadomo.md) > Demokracja jest narzędziem, które kanalizuje konflikty międzyludzkie i umożliwia ich rozwiązywanie – czasem nawet usuwanie, czasem osłabianie – bez użycia przemocy. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/demokracja-jest-narzedziem.md) > Maski przeto nie zatajają prawdziwie naszej natury (…) w sensie, który by sugerował, że możemy się tych masek pozbyć. Nie możemy, a owa natura wytęskniona też już nie istnieje. Maska przyrosła do twarzy. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/maski-przeto-nie.md) > Nie, nie dla wiedzy podróżujemy. Nie po to też podróżujemy, by na chwilę z codziennych trosk się wyrwać i o kłopotach zapomnieć […] Nie, nie żądza wiedzy nas gna ani ochota ucieczki, ale ciekawość, a ciekawość jak się zdaje, jest osobnym popędem, do innych niesprowadzalnym. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/nie-nie-dla.md) > Nie, nie jesteśmy stworzeni do próżniactwa absolutnego, to znaczy do śmierci. Nie lubimy jednakowoż – przynajmniej większość z nas – dyscypliny pracy i nie lubimy pracy, która polega na monotonnym powtarzaniu tej samej prostej czynności, nie wymagającej namysłu ani postanawiania. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/nie-nie-jestesmy.md) > (…) dobrze jest wiedzieć, że kłamstwo często szkodzi innym, ale jeszcze częściej szkodzi kłamcy, bo go wewnętrznie pustoszy. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/dobrze-jest-wiedziec.md) > Śmiech jest więc bardzo dobrym wynalazkiem natury czy Pana Boga (bo Bóg, przynajmniej wedle Talmudu, ma poczucie humoru), jako że świat nie jest naprawdę nam przyjazny, lecz raczej wrogi, trzeba więc wrogość jego stępiać humorem. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/smiech-jest-wiec.md) > (…) zauważono nieraz, że cnoty praktykowane i głoszone w sposób bezwzględnie sztywny rychło stają się nieznośne albo szkodliwe zarówno dla cnotliwego, jak i dla innych. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/zauwazono-nieraz-ze-cnoty.md) > Na ogół jednak lepsi są ludzie, co o sławie nie myślą, ale zadowoleni są z tego, że są lubiani i szanowani choćby w niewielkim gronie przyjaciół i bliskich. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/na-ogol-jednak.md) > Prawie cała literatura, prawie cała poezja, prawie cała sztuka wyrosły z ludzkiego bólu; w niebie chyba sztuki nie ma. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/prawie-cala-literatura.md) > Nie ma argumentów zniewalających, moralnych lub praktycznych, za stosowaniem kary śmierci; nie ma też zniewalających argumentów przeciwnych. Bezpieczniej jest jednak – zarówno w sensie utylitarnym, jak moralnym – iść za przykładem krajów cywilizowanych, co karę śmierci zniosły i nie popadły z tego powodu w ruinę. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/nie-ma-argumentow.md) > (…) nie zasługuje się na cudzą przyjaźń w tym sensie, w jakim można zasłużyć sobie na medal za odwagę na wojnie albo na dobry stopień na egzaminie. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/nie-zasluguje-sie.md) > Religia nie umiera jednak, bo nie ma dokąd umrzeć. Proroctwa co do jej przyszłych losów będą przeto z konieczności ogólnikowe i mało ścisłe. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/religia-nie-umiera.md) > Nie zwalczymy pochwały gwałtu przez pochwałę powszechnego zobojętnienia. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/nie-zwalczymy-pochwaly.md) > Zdarzało się kiedyś, że filozofowie mieli pomysły, które prawdziwie fizykom służyły, bardzo wątpię jednak, by było to możliwe dzisiaj. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/zdarzalo-sie-kiedys.md) > Równość w ludzkiej godności i wynikająca stąd równość praw i obowiązków jest wymogiem, bez którego stoczylibyśmy się w barbarzyństwo. (…) Wiara w tę równość nie tylko chroni naszą cywilizację, ale czyni nas ludźmi. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/rownosc-w-ludzkiej.md) > Jeśli gdzieś Żyd się ukrywa i przychodzą niemieccy żandarmi, pytając, czy tu Żyd jaki nie mieszka – któż z resztką sumienia mógłby powiedzieć, że w imię szlachetnej zasady nie-kłamania trzeba wydać człowieka katom na pewną śmierć? [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/jesli-gdzies-zyd.md) > Inna jest też przyjaźń mężczyzny z kobietą (tam gdzie nie ma żadnej strony erotycznej; podejrzliwi twierdzą, że zawsze jest, ale to nieprawda) niż dwóch mężczyzn; mężczyźni bowiem przyuczeni są zwykle pokazywać, że są cynikami, ale kobiety nie muszą, z nimi więc łatwiej, gdy jest przyjaźń, porozumiewać się bez udawania. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/inna-jest-tez.md) > Dyscypliny życia seksualnego, jakiej pragnąłby Kościół rzymski, nie uda się narzucić dzisiejszemu światu. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/dyscypliny-zycia-seksualnego.md) > Dobrze jest budować sobie poparcie krzykiem, który tłumaczy, że upośledzeniu czy biedzie winien jest zawsze jakiś „obcy”, istota nie całkiem ludzka. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/dobrze-jest-budowac.md) > Nadzwyczajna różnorodność zachowań seksualnych ludzkich jest jednak dziełem kultury, nie natury, i równie mało można ją z postanowień natury wydedukować, jak z faktu, iż natura kazała nam się odżywiać, można wydedukować menu wszystkich restauracji paryskich i reguł savoir-vivre’u przy jedzeniu. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/nadzwyczajna-roznorodnosc-zachowan.md) > Z wszystkich siedmiu grzechów głównych najłatwiej można wybaczyć lenistwo i obżarstwo, a najwięcej szkód i nieszczęść, zbrodni i wojen, jak sobie wyobrażam, powoduje zawiść. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/z-wszystkich-siedmiu.md) > Zapewne jest bezpieczniej, gdy prawo grzeszy raczej nadmiarem, niż niedostatkiem wolności, pozostawionej do uznania obywateli, ale i ta reguła nie może być uznana bez ograniczeń. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/zapewne-jest-bezpieczniej.md) > Filozofia nie potrafi przejąć zadań wiary religijnej, ale nie może też uchylać się całkiem od niebezpiecznego kontaktu z jej sprawami, bo pytanie o sens jest sensowne w filozoficznej tradycji. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/filozofia-nie-potrafi.md) > Potępiać absolutnie wszelką przemoc, bez różnicy, to potępiać życie. Nie jest jednak nierozumne starać się o taki świat, gdzie przemoc skierowana będzie tylko przeciw niewoli, zbrodni, agresji i tyranii. Nie jest to nierozumne również wtedy, gdy mamy wielkie i dobrze uzasadnione wątpliwości co do tego, czy taki świat kiedykolwiek istnieć będzie. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/potepiac-absolutnie-wszelka.md) > Wrogowie są nieraz tak potrzebni, że życie bez nich wydaje się nie do pomyślenia, są pożądanym warunkiem trwania. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/wrogowie-sa-nieraz.md) > (…) kategoria sprawiedliwości nie jest stosowalna do przypadkowości, innymi słowy, to, co za sprawą przypadku się dzieje, bywa korzystne albo niekorzystne, ale nie bywa sprawiedliwe ani niesprawiedliwe. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/kategoria-sprawiedliwosci-nie.md) > Przyjaźń prawdziwa tym się odznacza, że trwa prawie nieporuszona przez czas; ileż to razy zdarzało się nam w naszym wieku nomadycznym zobaczyć przyjaciela po wielu latach niewidzenia i natychmiast przyjaźń i porozumienie wracają, jakby tych lat nie było, jakby przyjaźń na czas była odporna! [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/przyjazn-prawdziwa-tym.md) > Chrześcijaństwo głosi naukę o odkupieniu i życiu wiecznym, lecz nawet szczęśliwość wieczna cierpienia nie wymazuje. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/chrzescijanstwo-glosi-nauke.md) > Ale naprawdę tym, czego duch świata od nas oczekuje, nie jest wcale sprawiedliwość, ale życzliwość dla bliźnich, przyjaźń i miłosierdzie, a więc takie jakości, których ze sprawiedliwości niepodobna wyprowadzić. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/ale-naprawde-tym.md) > Czym innym jest zdolność do śmiechu, czym innym poczucie humoru. Zdolność do śmiechu jest powszechną i wyróżniającą cechą człowieka (…). Poczucie humoru natomiast jest rzadkie, zakłada bowiem umiejętność osiągnięcia przez człowieka dystansu względem samego siebie, dystansu ironicznego. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/czym-innym-jest.md) > Całkiem inne są przeto zasady, które rządzą długami pieniężnymi, i te, co się do długów moralnych odnoszą. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/calkiem-inne-sa-przeto.md) > Akceptacja śmierci i protest przeciw niej: dwie nieusuwalne strony naszego życia. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/akceptacja-smierci-i-protest.md) > Być może kryje się w tej pasji rekordów i w tym zaciekawieniu ekstremami jakiś korzeń metafizyczny: potrzeba wykraczania poza to, co jest, jakaś dziwnie wyrażona, nieraz w groteskę i absurd przechodząca – jak wszystko co ludzkie – nadzieja nieskończoności. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/byc-moze-kryje.md) > Credo moje zakłada, że odróżnienie dobra i zła jest dziełem intuicji moralnej i że, co więcej, jest to odróżnienie odnoszące się do tego, co w rzeczy samej w świecie ludzkim zachodzi. [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/mini-wyklady-o-maxi-sprawach/credo-moje-zaklada.md)