{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-o-bogu-diable-grzechu-i-innych-zmartwieniach-tak-zwanej-filozofii-religii/spolecznie-ustalony-kult",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-o-bogu-diable-grzechu-i-innych-zmartwieniach-tak-zwanej-filozofii-religii/spolecznie-ustalony-kult.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-o-bogu-diable-grzechu-i-innych-zmartwieniach-tak-zwanej-filozofii-religii/spolecznie-ustalony-kult.md",
  "id": "1c17771b-f18a-4ca7-91ea-8e2eac308a1d",
  "slug": "spolecznie-ustalony-kult",
  "text": "Społecznie ustalony kult rzeczywistości wiecznej: to sformułowanie jest chyba najbliższe temu, co mam na myśli, gdy mówię o religii.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Leszek Kołakowski",
    "slug": "leszek-kolakowski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski"
  },
  "book": {
    "title": "Jeśli Boga nie ma. O Bogu, diable, grzechu i innych zmartwieniach tak zwanej filozofii religii",
    "slug": "jesli-boga-nie-ma-o-bogu-diable-grzechu-i-innych-zmartwieniach-tak-zwanej-filozofii-religii",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-o-bogu-diable-grzechu-i-innych-zmartwieniach-tak-zwanej-filozofii-religii"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [],
  "source": null,
  "added_at": "2026-10-25T19:13:22",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "89986db0-012f-4d00-b4d9-4637f3c1713f",
      "slug": "nawet-ci-z-nas",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-o-bogu-diable-grzechu-i-innych-zmartwieniach-tak-zwanej-filozofii-religii/nawet-ci-z-nas",
      "text": "[...] nawet ci z nas, którzy świadomie odrzucili wszelkie wierzenia religijne bądź po prostu nigdy nie zwracali na nie uwagi, żywią ukrytą gotowość, czy nawet półświadomy przymus poszukiwania ładu w tym gigantycznym stosie rupieci, który nazywamy historią ludzkości.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-25T19:19:04"
    },
    {
      "id": "1b2759d9-ee22-4dbc-8836-7fafd31ee8b7",
      "slug": "drzewo-poznania-i-drzewo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-o-bogu-diable-grzechu-i-innych-zmartwieniach-tak-zwanej-filozofii-religii/drzewo-poznania-i-drzewo",
      "text": "[...] drzewo poznania i drzewo życia nie rosną obok siebie w przyjaznej harmonii, spożywanie owoców pierwszego prowadzi ku śmierci, drugie zaś obradza nadzieją, której Rozum nie może nigdy uprawomocnić, a w istocie musi traktować jako groźbę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-25T19:18:55"
    },
    {
      "id": "af1bc451-b621-45a7-8517-02f211e7ece7",
      "slug": "zaden-mistyk-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-o-bogu-diable-grzechu-i-innych-zmartwieniach-tak-zwanej-filozofii-religii/zaden-mistyk-nie",
      "text": "Żaden mistyk nie próbował „udowodnić” istnienia Boga; byłoby to dlań tyle, co dowodzić, że miód jest słodki, albo woda mokra.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [],
      "source": null,
      "added_at": "2026-10-25T19:18:34"
    }
  ]
}