# Cytat — Leszek Kołakowski, Jeśli Boga nie ma. Horror metaphysicus

> Symbol cierpiącego Boga, który godzi się w pełni dzielić los ludzki, ma co najmniej dwojaki sens. Po pierwsze, potwierdza wiarę w prawo kosmicznej sprawiedliwości, która działa, mówiąc przenośnie, jak mechanizm homeostatyczny, wymaga cierpienia dla odbudowania równowagi zniszczonej destrukcyjną siłą zła. (…) Po drugie, ten sam symbol stanowi przyznanie się do naszej słabości; rodzaj ludzki potrzebuje boskiej postaci, by wywiązać się z ogromu swych zobowiązań; nie mając siły sprostać im, sam przyznaje się w ten sposób do swej moralnej ułomności.

- Autor: [Leszek Kołakowski](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski.md)
- Książka: [Jeśli Boga nie ma. Horror metaphysicus](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-horror-metaphysicus.md)
- Strona: 48
- Źródło: [Wikicytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Leszek_Ko%C5%82akowski#Je%C5%9Bli_Boga_nie_ma_(1987)) ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/))
- Strona cytatu: https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-horror-metaphysicus/symbol-cierpiacego-boga

## Więcej z tej książki

> To, co filozof pracowicie usiłuje wyłożyć w abstrakcyjnych i często zawiłych kategoriach, mistyk po prostu widzi. Od czasu do czasu opisuje on swoje doświadczenie przygodności rzeczy stworzonych, powiadając, że świat jest złudzeniem. Tak bez ogródek wyrażona, myśl ta jest, rzecz jasna, nie do przyjęcia dla wiary judaistycznej, chrześcijańskiej czy islamskiej, każda z nich bowiem nieodmiennie głosi realność wszystkiego, co Bóg powołał do istnienia (w przeciwnym razie sam Jezus byłby tylko widmem), jest natomiast tradycyjnie zadomowiona w spuściźnie buddyjskiej i hinduistycznej.

s. 112 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-horror-metaphysicus/to-co-filozof.md)

> (…) nigdy nie brak argumentów dla uzasadnienia doktryny, w którą z jakichkolwiek powodów chce się wierzyć.

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-horror-metaphysicus/nigdy-nie-brak.md)

> W tradycji monoteizmu Bóg nie był, oczywiście, przyczyną zła moralnego, a zło, choć nie miało podstawy ontologicznej, było jednak realne i przynajmniej częściowo nie do odkupienia. Byt nie mógł nie być dobry, ale zła wola ludzi i demonów, nieuchronnie dających upust swej wolności czy samodeterminacji, była realną energią przeciwstawiającą się Boskiemu porządkowi i planom. W wizji panteistów nie ma miejsca na taką energię: skłaniają się oni ku wierze, którą niekoniecznie wyrażają w tej właśnie formie, że cokolwiek się dzieje, pochodzi z Boskiej inspiracji i musi należeć do opatrznościowego planu. Przy takim założeniu trudno zdefiniować samo rozróżnienie między dobrem a złem i łatwo nam ufać, że wszystkie nasze uczynki, choćby z motywów najbardziej występnych pochodzące, nie tylko „obiektywnie” wytwarzają dobro zgodnie ze wspaniałym zamysłem Boga, ale są naprawdę dobre; podważa to, albo po prostu czyni bezcelową całą edukację moralną.

s. 105 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/leszek-kolakowski/jesli-boga-nie-ma-horror-metaphysicus/w-tradycji-monoteizmu.md)