{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/pianola/doktor-halyard-usmiechnal",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/pianola/doktor-halyard-usmiechnal.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/pianola/doktor-halyard-usmiechnal.md",
  "id": "484b199b-38ec-4550-8294-2d34a2104319",
  "slug": "doktor-halyard-usmiechnal",
  "text": "Doktor Halyard uśmiechnął się i kiwał głową ze zrozumieniem, czekając na przetłumaczenie.\n\n– Szach – rzekł Khashdrahr – on chciałby wiedzieć, jeśli łaska, kto jest właścicielem tych wszystkich niewolników, których wciąż napotykamy na drodze, odkąd wyjechaliśmy z Nowego Jorku.\n\n– To nie niewolnicy – odparł Halyard, chichocząc protekcjonalnie. – Obywatele w służbie rządu! Mają takie same prawa jak inni: wolność słowa, wolność wyznania, prawo głosowania (...).\n\nKhashdrahr przestał tłumaczyć i zmarszczył brwi w zakłopotaniu.\n\n– Przepraszam! Ten „przeciętny obywatel”... Obawiam się, że w naszym języku nie mamy takiego odpowiednika...\n\n– No – rzekł Halyard – zwykły człowiek. Jak na przykład ci, którzy pracowali na moście, czy ten w tym starym samochodzie, który mijaliśmy. Mały człowiek, niezbyt zdolny, ale poczciwy, prosty, taki zwykły, taki, jakich się co dzień spotyka...\n\nKhashdrahr przetłumaczył.\n\n– Aha! – powiedział szach kiwając głową. – Takaru.\n\n– Co on powiedział?\n\n– Takaru – wyjaśnił Khashdrahr. – Niewolnik.\n\n– Nie takaru – zaprzeczył Halyard, mówiąc wprost do szacha. – O-by-wa-tel!\n\n– Aaach! – rzekł szach. – O-by-wa-tel. Uśmiechnął się promiennie. – Takaru – obywatel. Obywatel – takaru.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Kurt Vonnegut",
    "slug": "kurt-vonnegut",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut"
  },
  "book": {
    "title": "Pianola",
    "slug": "pianola",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/pianola"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "ironia",
      "slug": "ironia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ironia"
    },
    {
      "name": "przeciętność",
      "slug": "przecietnosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przecietnosc"
    },
    {
      "name": "niewolnictwo",
      "slug": "niewolnictwo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niewolnictwo"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pianola",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:51:14",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "c599d6a3-c0f6-4419-bbb0-01918f5cee89",
      "slug": "nie-mozna-kazac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/pianola/nie-mozna-kazac",
      "text": "– Nie można kazać ludziom zdobywać bunkrów na trzeźwo – stwierdził Finnerty.\n\n– I nie można im kazać przestać, gdy są pijani – zauważył Paul.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pianola",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:14"
    },
    {
      "id": "aa2b09f2-6907-4642-ae45-594a8b01cdbe",
      "slug": "nie-baczac-na-zmiany",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/pianola/nie-baczac-na-zmiany",
      "text": "Nie bacząc na zmiany, jakie to może poczynić we wzorcach ludzkiego życia, wprowadza się bezustannie nowe maszyny, nowe formy organizacyjne i nowe metody zwiększania wydajności. Czynienie tego bez troski o zmiany, jakie to może spowodować we wzorcach życia ludzkiego, jest bezprawiem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "technologia",
          "slug": "technologia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/technologia"
        },
        {
          "name": "postęp technologiczny",
          "slug": "postep-technologiczny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/postep-technologiczny"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Pianola",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:14"
    },
    {
      "id": "86a45629-27ec-4b11-a9b8-72f9ca591217",
      "slug": "modlmy-sie-za-tych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kurt-vonnegut/pianola/modlmy-sie-za-tych",
      "text": "Módlmy się za tych, którzy utknęli na drutach kolczastych pola bitwy życia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "modlitwa",
          "slug": "modlitwa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/modlitwa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kurt_Vonnegut#Pianola",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:14"
    }
  ]
}
