{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/czy-w-usmiechu",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/czy-w-usmiechu.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/czy-w-usmiechu.md",
  "id": "4cb32e2a-baed-462f-b117-2b712c22381b",
  "slug": "czy-w-usmiechu",
  "text": "Czy w uśmiechu zawiera się metafizyczny sens bytu? Przeznaczenie człowieka? Pamięć, która po nim zostaje? Tęsknota, która gna kochanków do siebie? Jednoczy we wspólnym losie na dobre i złe? Co zostaje z człowieka, gdy odchodzi, znika z materialnej części świata? Z pewnością jest to obraz twarzy. Ale jakiej twarzy: przerażonej, modlącej się, wyznającej miłość? Czy obraz pogodnej, uśmiechniętej twarzy, która znalazła swoje miejsce w szeregu życia, wyraża zgodę na los, który jakikolwiek by był, jest jego losem. Ikoną tego, kim stał się.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Kazimierz Grochmalski",
    "slug": "kazimierz-grochmalski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski"
  },
  "book": {
    "title": "Uśmiech",
    "slug": "usmiech",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": 41,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "pamięć",
      "slug": "pamiec",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
    },
    {
      "name": "los",
      "slug": "los",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
    },
    {
      "name": "uśmiech",
      "slug": "usmiech",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/usmiech"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazimierz_Grochmalski#U%C5%9Bmiech_(2020)",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T07:01:22",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "dc99d6b0-433f-4cab-a0ee-ce86b2272a47",
      "slug": "czy-potrojny-burger",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/czy-potrojny-burger",
      "text": "Czy potrójny burger jest ładny? Można by powiedzieć, że jest koszmarny, ale równie dobrze można nazwać go pięknym! Zwiastuje otyłość i zabójstwo w tle, i śmierć tysięcy krów, które są nam tak posłuszne i posłusznie wybałuszają na nas swoje posłuszne oczy… Bo fortuna tworzy posłuszność. Fortuna uwielbia to żałosne samopoddanie się. Wielkie ślepia poddaństwa to widok fortuny.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 29,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "posłuszeństwo",
          "slug": "posluszenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/posluszenstwo"
        },
        {
          "name": "konsumpcjonizm",
          "slug": "konsumpcjonizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsumpcjonizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazimierz_Grochmalski#U%C5%9Bmiech_(2020)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:22"
    },
    {
      "id": "d92db330-0530-409e-9b1a-35058b4ce872",
      "slug": "usmiech-tak-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/usmiech-tak-jak",
      "text": "Uśmiech, tak jak tonacja głosu, to sztuka przenoszenia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 31,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "uśmiech",
          "slug": "usmiech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/usmiech"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazimierz_Grochmalski#U%C5%9Bmiech_(2020)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:22"
    },
    {
      "id": "d12698c5-ee7b-4430-8894-b1873391df90",
      "slug": "im-wyzsze-wtajemniczenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/kazimierz-grochmalski/usmiech/im-wyzsze-wtajemniczenie",
      "text": "Im wyższe wtajemniczenie piękna, tym większa towarzysząca im powaga. Jedno warunkuje drugie. Jedno wynika z drugiego. Jedno nobilituje drugie. Ile opasłych tomów trzeba przestudiować, aby zrozumieć tak różne kanony piękna! Ich ukryte dwuznaczności. Ich odniesienia do dzieł innych. Do skrywanych sekretów życia. Ich aluzji. Ich metafor. Ich dwuznaczności… Piękno jest więc powagą.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 48,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Kazimierz_Grochmalski#U%C5%9Bmiech_(2020)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:22"
    }
  ]
}
