{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/nie-ma-wiedzy",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/nie-ma-wiedzy.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/nie-ma-wiedzy.md",
  "id": "752a39c6-c75b-4e50-a596-a8a1992f4e06",
  "slug": "nie-ma-wiedzy",
  "text": "Nie ma wiedzy, nie ma rzemiosła, które by mogło zastąpić przeżycie, uratować od banału, jeżeli artysta reaguje, odczuwa banalnie. Spojrzenie malarza, pisarza jest stopione z jakością jego odczuwania, odruchowe wartościowanie, doświadczenia życiowe, męka i radość – wszystko na spojrzenie. Sam akt pisania, malowania jest już zagadnieniem wtórnym, może on wrażliwość pogłębić, nawet wobec takiego czy innego faktu czy przedmiotu – wywołać, ale na dnie arcydzieła jest zawsze przeżycie intymne.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Józef Czapski",
    "slug": "jozef-czapski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski"
  },
  "book": {
    "title": "Patrząc",
    "slug": "patrzac",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": 183,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "sztuka",
      "slug": "sztuka",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
    },
    {
      "name": "doświadczenie",
      "slug": "doswiadczenie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doswiadczenie"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Czapski#Patrz%C4%85c",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:48:58",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "fd5837ff-af8f-41ae-9428-53e1ab847e0d",
      "slug": "zdaje-mi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/zdaje-mi-sie",
      "text": "Zdaje mi się, że to wzmożenie, to potworne zagęszczenie przeżycia wobec nawet (czy właśnie) najobojętniejszego, najbanalniejszego zjawiska, to odkrycie, że ono – więcej – że malarz odkrywa je jak jakieś ens realissimum – to jest właśnie istotą malarstwa i jego sensem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 386,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Czapski#Patrz%C4%85c",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:58"
    },
    {
      "id": "fc07a63b-8bb8-43c5-9000-deced0ec77a0",
      "slug": "ilosc-wolno-i-trzeba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/ilosc-wolno-i-trzeba",
      "text": "Ilość wolno i trzeba podnosić, ale jedynie wtedy, gdy jakości się przez to nie obniża.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 99,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "umiar",
          "slug": "umiar",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/umiar"
        },
        {
          "name": "perfekcjonizm",
          "slug": "perfekcjonizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/perfekcjonizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Czapski#Patrz%C4%85c",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:58"
    },
    {
      "id": "dda236ca-cee4-4a55-b874-30b4d6ef44f9",
      "slug": "sztuka-nie-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jozef-czapski/patrzac/sztuka-nie-moze",
      "text": "Sztuka nie może być kierowana, bo przestaje być sztuką, nie może być popędzana, nie tylko batem hitlerowskim czy nahajką sowiecką, ale nawet zbyt apodyktycznym pouczaniem krytyków.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 145,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "sztuka",
          "slug": "sztuka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sztuka"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/J%C3%B3zef_Czapski#Patrz%C4%85c",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:48:58"
    }
  ]
}