{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-conrad/opowiesci-niepokojace/zaden-czlowiek-nie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-conrad/opowiesci-niepokojace/zaden-czlowiek-nie.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-conrad/opowiesci-niepokojace/zaden-czlowiek-nie.md",
  "id": "4b3fc846-9fcc-4d0b-a621-56550ba3f915",
  "slug": "zaden-czlowiek-nie",
  "text": "Żaden człowiek nie przemówi do swego pana; lecz do wędrowca i przyjaciela, który nie przybywa, aby pouczać i rządzić, który niczego nie wymaga i zgadza się na wszystko – wobec takiego przyjaciela padają szczere słowa u ognisk obozowych, we wspólnej samotności morza, w pobrzeżnych osadach, na postojach wśród lasów, słowa nie zważające na rasę czy kolor skóry. Jedno serce mówi – drugie serce słucha, a ziemia, morze, niebo, przelotny wiatr lub liść chwiejący się na gałęzi słuchają także błahej opowieści o brzemieniu życia.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Joseph Conrad",
    "slug": "joseph-conrad",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-conrad"
  },
  "book": {
    "title": "Opowieści niepokojące",
    "slug": "opowiesci-niepokojace",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-conrad/opowiesci-niepokojace"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "przyjaźń",
      "slug": "przyjazn",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyjazn"
    },
    {
      "name": "szczerość",
      "slug": "szczerosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczerosc"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joseph_Conrad#Opowie%C5%9Bci_niepokoj%C4%85ce",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:45:47",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "b124d879-f297-4310-8cda-4dcd207d7f21",
      "slug": "niewielu-zdaje-sobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-conrad/opowiesci-niepokojace/niewielu-zdaje-sobie",
      "text": "Niewielu zdaje sobie sprawę z tego, że ich życie, istota ich charakteru, zdolności ich i zuchwalstwa wypływają tylko z wiary w bezpieczeństwo otoczenia. Odwaga, spokój, zaufanie; uczucia i zasady; wszystkie wielkie i wszystkie błahe myśli należą nie do jednostki, tylko do tłumu; do tłumu, który wierzy ślepo w niewzruszoną siłę swych instytucji i swej moralności, w potęgę swej policji i swej opinii. Ale zetknięcie z nagą, nieokiełznaną dziczą, z pierwotną naturą i pierwotnym człowiekiem, wzbudza w sercu nagły i głęboki niepokój.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joseph_Conrad#Opowie%C5%9Bci_niepokoj%C4%85ce",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:47"
    },
    {
      "id": "a7a5c409-7002-4974-9659-360154d13c80",
      "slug": "kazdy-czlowiek-ma-wzgledy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-conrad/opowiesci-niepokojace/kazdy-czlowiek-ma-wzgledy",
      "text": "Każdy człowiek ma względy i szacunek dla pewnych słów, które on i jego bliźni wypowiadają. Ale o uczuciach ludzie nic naprawdę nie wiedzą. Mówimy z oburzeniem albo z zapałem. Mówimy o ucisku, okrucieństwie, zbrodni, poświęceniu, wyrzeczeniu się, cnocie – i nie odczuwamy nic istotnego poza słowami. Nikt nie wie, co znaczy cierpienie albo wyrzeczenie się prócz może ludzi padających ofiarą tajemnych celów, do których wiodą te złudzenia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joseph_Conrad#Opowie%C5%9Bci_niepokoj%C4%85ce",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:47"
    },
    {
      "id": "0ec2354e-8c57-4bf2-b8f3-783fc7814058",
      "slug": "lek-pozostaje-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/joseph-conrad/opowiesci-niepokojace/lek-pozostaje-zawsze",
      "text": "Lęk pozostaje zawsze. Człowiek może zniszczyć w sobie doszczętnie wszystkie uczucia – miłość i nienawiść, i wiarę, i nawet zwątpienie. Ale póki lgnie do życia, nie może zniszczyć lęku, zdradliwego, niezniszczalnego i straszliwego lęku, który przenika całe jestestwo, który zabarwia myśli, który czai się w głębi serca, który czyha na ostatnie tchnienie ludzkich warg.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Joseph_Conrad#Opowie%C5%9Bci_niepokoj%C4%85ce",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:47"
    }
  ]
}