{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Trzynasta dama",
  "slug": "trzynasta-dama",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama.md",
  "author": {
    "name": "José Carlos Somoza",
    "slug": "jose-carlos-somoza",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/muza/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama_8-374-95058-7-dc0ece2b.jpg",
  "quotes_count": 42,
  "quotes": [
    {
      "id": "fc4629e4-75c6-4fa1-8a1b-d70de8065062",
      "slug": "to-w-co-wierza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/to-w-co-wierza",
      "text": "To, w co wierzą przeciętni zjadacze chleba: że, o ile piekło istnieje, trzeba umrzeć, żeby się o tym przekonać.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piekło",
          "slug": "pieklo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieklo"
        },
        {
          "name": "życie po śmierci",
          "slug": "zycie-po-smierci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie-po-smierci"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "fb305214-916b-4e31-b170-5d0902ba826d",
      "slug": "teraz-nie-ma-juz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/teraz-nie-ma-juz",
      "text": "Teraz nie ma już rozmów ani dobrych, ani złych… Nie ma już nic. Wszystko skalane jest wulgarnością.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rozmowa",
          "slug": "rozmowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozmowa"
        },
        {
          "name": "kultura",
          "slug": "kultura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kultura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "fb0803c2-9de7-4041-b801-da8da767313a",
      "slug": "smierc-jest-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/smierc-jest-zawsze",
      "text": "Śmierć jest zawsze prozaiczna (…) Romantycznie jest żyć dalej.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "f0a3f889-b1e7-48f9-938d-1682837d5600",
      "slug": "zrozumial-jedno-pewnych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/zrozumial-jedno-pewnych",
      "text": "Zrozumiał jedno: pewnych spraw nie należy analizować, nie da się ich wytłumaczyć, są pozbawione kresu i sensu, ale bywają najważniejsze ze wszystkich. Cyklon. Poemat. Nagła miłość. Zemsta.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "tajemnica",
          "slug": "tajemnica",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tajemnica"
        },
        {
          "name": "zemsta",
          "slug": "zemsta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zemsta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "e471e44e-5f55-4fc5-bc4f-812366e515a3",
      "slug": "slyszala-w-swoim",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/slyszala-w-swoim",
      "text": "Słyszała w swoim życiu wiele komplementów i widziała wiele spojrzeń spoczywających na niej, ale ani jedne, ani drugie nie sprawiały jej przyjemności, ponieważ nigdy nie odnosiły się do osoby czującej i myślącej w jej wnętrzu, tylko do doskonałych kształtów jej ciała. Żyła, jakby była zamknięta w jakimś olśniewającym posągu. Jednak w ciemnej samotni swojego umysłu uważała się za brzydką i nędzną istotę.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "samoocena",
          "slug": "samoocena",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samoocena"
        },
        {
          "name": "wygląd zewnętrzny",
          "slug": "wyglad-zewnetrzny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyglad-zewnetrzny"
        },
        {
          "name": "uprzedmiotowienie",
          "slug": "uprzedmiotowienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uprzedmiotowienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "e12394f8-ce93-4d61-9527-949f5f93b441",
      "slug": "zycie-ma-swoj",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/zycie-ma-swoj",
      "text": "Życie ma swój początek w słowie i do niego powraca.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "db8cee49-3189-4bf6-b29e-1ec4f5385f63",
      "slug": "przez-cale-zycie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/przez-cale-zycie",
      "text": "Przez całe życie źle znosiłem poniedziałki. To tylko dowód, że się nie zestarzałem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "d666be56-0397-4da2-98f4-4132a170b268",
      "slug": "tak-naprawde-wazne",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/tak-naprawde-wazne",
      "text": "Tak naprawdę ważne było tylko to, czy potrafiło się ujarzmić rzeczywistość.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "potrzeba kontroli",
          "slug": "potrzeba-kontroli",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/potrzeba-kontroli"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "c83582fb-3257-4132-998a-6aa5e8f5e64e",
      "slug": "wiesz-co-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/wiesz-co-sie",
      "text": "Wiesz co się kryje pod logos? Ślepy traf. Słowa rodzą rzeczy, to prawda, ale bez związku z ich znaczeniem. To, co naprawdę się liczy, to przypadkowa kolejność. Jak gra w domino wśród ślepych graczy: rząd kostek może nie być właściwie ułożony, lecz i tak utworzy jakiś obraz. I to właśnie nas martwi…Ponieważ każde zdanie wypowiedziane przypadkiem może mieć katastrofalne skutki. Nie wymówiono jeszcze na świecie wystarczającej ilości słów, by poznać do końca to, co mogą one wywołać. Wysiłek zmierzający do narzucenia pewnej hierarchii jest godny uznania, ale niemożliwością, nie-moż-li-wo-ścią jest kontrolować wszystko.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        },
        {
          "name": "konsekwencje decyzji",
          "slug": "konsekwencje-decyzji",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsekwencje-decyzji"
        },
        {
          "name": "chaos",
          "slug": "chaos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chaos"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "c53b384a-097f-4d3f-b1b3-d33f10e9091f",
      "slug": "zapewniam-ze-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/zapewniam-ze-nie",
      "text": "Zapewniam (…), że nie ma znaczenia, ile czasu upłynęło: tragedie są zawsze młode.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "trauma",
          "slug": "trauma",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/trauma"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "b86e899a-4174-43b4-933d-5661dca7c7a0",
      "slug": "zyjemy-w-wieku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/zyjemy-w-wieku",
      "text": "Żyjemy w wieku sekt.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "fanatyzm",
          "slug": "fanatyzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fanatyzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "9b3b45a2-5f8c-4264-a33e-861b1421afb7",
      "slug": "tak-czy-inaczej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/tak-czy-inaczej",
      "text": "Tak czy inaczej nie ma się co nad sobą użalać.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "użalanie się nad sobą",
          "slug": "uzalanie-sie-nad-soba",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/uzalanie-sie-nad-soba"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "931da6f4-1bee-42a4-aefe-c477ffc3d2bf",
      "slug": "rob-co-chcesz",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/rob-co-chcesz",
      "text": "Rób, co chcesz, byle coś się działo.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "działanie",
          "slug": "dzialanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzialanie"
        },
        {
          "name": "nuda",
          "slug": "nuda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nuda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "5bfcaeba-80f5-4c32-81ec-dd7d419b7102",
      "slug": "to-krab-oblicze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/to-krab-oblicze",
      "text": "To krab (…) Oblicze rzeczywistości jest jak krab: łapie cię, rozszarpuje szczypcami na strzępy, ty zaś tymczasem…próbujesz…rozpaczliwie…zrozumieć cokolwiek.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "bezradność",
          "slug": "bezradnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bezradnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "4c4424e5-7599-4d41-9fee-ba05ca9e04d1",
      "slug": "wspomnienia-nigdy-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/wspomnienia-nigdy-nie",
      "text": "Wspomnienia nigdy nie giną, co najwyżej pogrążają się w ciemnościach.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "28eeac08-c460-4e42-86e3-d83d937ed43d",
      "slug": "w-tragedii-smierci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/w-tragedii-smierci",
      "text": "W tragedii śmierci nie widział nic poza przerażającym cierpieniem życia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "26dc0676-0828-4874-9bbb-485e58d44674",
      "slug": "sekret-brzmi-nastepujaco",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/sekret-brzmi-nastepujaco",
      "text": "„Sekret” brzmi następująco: ludzki język nie jest obojętnym narzędziem. Stwierdzamy to każdego dnia, choćby w przemówieniach fanatyków czy polityków… Słowa wypaczają rzeczywistość, tworzą r z e c z y, lecz tylko wtedy, kiedy recytuje się je w odpowiedniej formie we właściwym porządku.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "manipulacja",
          "slug": "manipulacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/manipulacja"
        },
        {
          "name": "język",
          "slug": "jezyk",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "21c91589-9315-43b5-8c3f-6f03e5a73fca",
      "slug": "wiem-jak-bardzo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/wiem-jak-bardzo",
      "text": "Wiem, jak bardzo cierpisz, ale zapomnisz… Tak jak ja. Żyć to zapomnieć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "zapominanie",
          "slug": "zapominanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zapominanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:29"
    },
    {
      "id": "f9b7b6e4-a098-40b5-9299-857b8647ad06",
      "slug": "dziwne-sprawy-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/dziwne-sprawy-tak",
      "text": "Dziwne sprawy. Tak dziwne, jak śmierć mojej żony. Jak poezja, którą pan czyta… Wobec nich stajemy w obliczu alternatywy. Ja wybrałem być może łatwiejsze wyjście: próbuję być szczęśliwy, póki Bóg da, i zamykam oczy na dziwne sprawy, zostawiam je na zewnątrz. Te sprawy istnieją i zapraszają nas do środka, ale ja postanowiłem nie wchodzić.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szczęście",
          "slug": "szczescie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szczescie"
        },
        {
          "name": "wyparcie",
          "slug": "wyparcie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyparcie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "f940b515-5434-47b1-a690-82143d97b2f5",
      "slug": "niektorzy-placa-rachunki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/niektorzy-placa-rachunki",
      "text": "Niektórzy płacą rachunki, inni je wystawiają.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pieniądze",
          "slug": "pieniadze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pieniadze"
        },
        {
          "name": "nierówności społeczne",
          "slug": "nierownosci-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nierownosci-spoleczne"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "f6ec7495-883e-4ba5-aa1c-9d286a311477",
      "slug": "czasem-najpiekniejsze-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/czasem-najpiekniejsze-jest",
      "text": "Czasem najpiękniejsze jest misterium zapomnienia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zapominanie",
          "slug": "zapominanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zapominanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jos%C3%A9_Carlos_Somoza#Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "d31350b3-f6dd-4ba9-9dbe-efa39fbf1625",
      "slug": "alkohol-jest-hagiograficzny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/alkohol-jest-hagiograficzny",
      "text": "Alkohol (…) jest hagiograficzny! (…) Alkohol wymyśla niestworzone historie i odkrywa tajemnice.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jos%C3%A9_Carlos_Somoza#Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "c84488e2-6f1f-4066-82e3-db2f26b60303",
      "slug": "kazde-wypowiedziane-slowo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/kazde-wypowiedziane-slowo",
      "text": "Każde wypowiedziane słowo ma swoją wagę",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "c5dc2fc9-f583-47a0-ba5c-0201a6b0399d",
      "slug": "kazdy-symptom-ma-swoja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/kazdy-symptom-ma-swoja",
      "text": "Każdy symptom ma swoja przyczynę, swoje źródło. Nawet koszmary są potrzebne, żeby maszyna mogła funkcjonować.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sny",
          "slug": "sny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sny"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "c012d751-fbf1-4990-9a0e-fb438e25e239",
      "slug": "nie-mozna-zyc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/nie-mozna-zyc",
      "text": "Nie można żyć bez marzeń",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "marzenia",
          "slug": "marzenia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/marzenia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "afa0b183-c058-44be-8548-de3a7e643599",
      "slug": "nie-potepiam-jej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/nie-potepiam-jej",
      "text": "Nie potępiam jej: jest młoda i jeszcze wierzy, że robienie czegokolwiek nie jest pozbawione sensu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "młodość",
          "slug": "mlodosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mlodosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "abdec97b-2fb6-4493-8df5-e20badf0a4d2",
      "slug": "co-niemozliwe-moze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/co-niemozliwe-moze",
      "text": "Co niemożliwe, może się wydarzyć w każdej chwili.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "niespodzianki",
          "slug": "niespodzianki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niespodzianki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jos%C3%A9_Carlos_Somoza#Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "a650abfc-dd7f-40b6-a936-e876f6350554",
      "slug": "odkrylem-ze-strach",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/odkrylem-ze-strach",
      "text": "Odkryłem, że strach czyni mnie niebezpiecznym.Niebezpiecznym dla kogo? – Przez chwilę Ballesteros patrzył na niego bez słowa. – Nie wiem, może dla mnie samego. (…) Mój ojciec mawiał, że są sprawy, które zdarzają się tylko nielicznym, ale dotyczą wszystkich i wszyscy powinni na nie reagować.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "odpowiedzialność zbiorowa",
          "slug": "odpowiedzialnosc-zbiorowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc-zbiorowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "9ca3e6df-6822-4e1b-a7ca-f53c8543c483",
      "slug": "izolacja-byla-wiekszym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/izolacja-byla-wiekszym",
      "text": "Izolacja była większym luksusem niż najbardziej skomplikowany system monitorujący.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prywatność",
          "slug": "prywatnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prywatnosc"
        },
        {
          "name": "inwigilacja",
          "slug": "inwigilacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/inwigilacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "9be1a1bd-32e2-4db7-b79d-d19f2eab06f1",
      "slug": "istnieja-stany-opilstwa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/istnieja-stany-opilstwa",
      "text": "Istnieją stany opilstwa wykraczające poza drżenie, jąkanie się i drwinę: upojenie absolutne, jak szaleństwo, możliwe do ukrycia przed wzrokiem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        },
        {
          "name": "alkohol",
          "slug": "alkohol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/alkohol"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "8a798eb5-dfd8-4f59-9d6e-ddcde1b46cf3",
      "slug": "odglosy-dobiegajace-z-ciemnosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/odglosy-dobiegajace-z-ciemnosci",
      "text": "Odgłosy dobiegające z ciemności są niebezpieczne.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "ciemność",
          "slug": "ciemnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ciemnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "6a1a4450-5fd5-4903-8aaa-f14b340ce2f8",
      "slug": "czasem-wszystko-zalezy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/czasem-wszystko-zalezy",
      "text": "Czasem wszystko zależy od jednego słowa wypowiedzianego w odpowiedniej chwili. Nie znał przyczyny tej osobliwej natury życia, ponieważ zbawienne słowo nie zawsze było najbardziej trafne czy logiczne, lecz tak właśnie było.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "przypadek",
          "slug": "przypadek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przypadek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jos%C3%A9_Carlos_Somoza#Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "4c019d0a-007c-4d62-a280-7238c2bd3e3a",
      "slug": "doszedl-do-niezwyklego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/doszedl-do-niezwyklego",
      "text": "Doszedł do niezwykłego wniosku: był jedynie przeszłością. Nie było w nim już nic, nic go już nie czekało, miał tylko to, co kiedyś. Może wszystkie ludzkie istoty są takie same. Posiada się tylko to, co już się : jeśli zostanie ci to odebrane, przestajesz istnieć. I za to mi zapłacisz. Zmuszę cię do tego, o ile potrafię.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przeszłość",
          "slug": "przeszlosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przeszlosc"
        },
        {
          "name": "zemsta",
          "slug": "zemsta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zemsta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "4641dcc4-5af3-4360-be19-2fe69afba484",
      "slug": "pana-umysl-zaczal",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/pana-umysl-zaczal",
      "text": "Pana umysł zaczął już na własną rękę obchodzić rocznicę. Proszę nie pozwolić, żeby to pana zniszczyło. Za to, co się stało, nie ponosi pan żadnej winy, nawet jeśli pan w to wierzy. Oto demon, którego należy wypędzić w pierwszej kolejności: nie jesteśmy niczemu winni.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wina",
          "slug": "wina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina"
        },
        {
          "name": "wyrzuty sumienia",
          "slug": "wyrzuty-sumienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyrzuty-sumienia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "3d785103-dda1-482c-aaf1-418b0ad392c1",
      "slug": "glos-byl-wspanialym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/glos-byl-wspanialym",
      "text": "Głos był wspaniałym instrumentem: dawał się zabarwiać wszystkimi możliwymi stanami ducha. Nie brzmiał tak samo w zmęczeniu, radości, egzaltacji czy smutku. I nie brzmiał tak samo w wyrafinowanym bólu. Skoncentrowanie (…) doznania w słowach oznaczało tysiąckrotne, a może nawet wielomilionowe wzmocnienie efektu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "3af1cb8e-7eb8-4ea5-9de0-ed3136c861c5",
      "slug": "pajeczyna-przeznaczenia-byla",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/pajeczyna-przeznaczenia-byla",
      "text": "Pajęczyna przeznaczenia była jednak zawiła. Kiedy dotykało się jednej nici, inna, na przeciwległym krańcu, poruszała się natychmiast.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "przyczyna i skutek",
          "slug": "przyczyna-i-skutek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyczyna-i-skutek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "3ac590ad-f0c4-49ed-b02a-e8c27df899d9",
      "slug": "kokietujemy-zlo-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/kokietujemy-zlo-zawsze",
      "text": "Kokietujemy zło zawsze, kiedy przemawiamy…Słowa i słowa, wymawiane na chybił trafił. Pomyśl, ile ich jest: słowa szaleńca, słowa dziecka, aktora w teatrze, kryminalisty i ofiary… Słowa tworzące rzeczywistość…Dźwięki, które mogą niszczyć lub kreować. Gleba słów, świat słów, w którym poezja ma najwyższą władzę…",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "0da005e0-c178-453e-9126-78103c5dbff2",
      "slug": "prawdziwa-poezja-to-czysty",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/prawdziwa-poezja-to-czysty",
      "text": "Prawdziwa poezja to czysty horror.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "0b055c11-c8d2-4e6d-a57b-2138282ac054",
      "slug": "kiedy-slowa-zmieniaja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/kiedy-slowa-zmieniaja",
      "text": "Kiedy słowa zmieniają miejsce, nie istnieją słowa, dzięki którym można to odkryć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "07df6a32-e5bc-442c-bca5-5abbfa0eba7b",
      "slug": "poniewaz-istnieja-sprawy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/poniewaz-istnieja-sprawy",
      "text": "Ponieważ istnieją sprawy, których nie należy zgłębiać. A mimo to są najważniejsze ze wszystkich. Cyklon. Poemat. Zemsta.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tajemnica",
          "slug": "tajemnica",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tajemnica"
        },
        {
          "name": "poezja",
          "slug": "poezja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/poezja"
        },
        {
          "name": "zemsta",
          "slug": "zemsta",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zemsta"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "06671919-11ee-4af1-8c58-8e7f37bb10de",
      "slug": "logos-wszechswiata-przyznaje",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/logos-wszechswiata-przyznaje",
      "text": "Logos wszechświata przyznaje (…) rację, ponieważ wszechświat to słowa.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "kosmos",
          "slug": "kosmos",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosmos"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    },
    {
      "id": "01215af6-63d0-4ab1-ae56-d7905a91273a",
      "slug": "podswiadomosc-to-ocean",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jose-carlos-somoza/trzynasta-dama/podswiadomosc-to-ocean",
      "text": "Podświadomość to ocean.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "podświadomość",
          "slug": "podswiadomosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podswiadomosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzynasta_dama",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:28"
    }
  ]
}