{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Grona gniewu",
  "slug": "grona-gniewu",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu.md",
  "author": {
    "name": "John Steinbeck",
    "slug": "john-steinbeck",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/proszynski-i-ska/john-steinbeck/grona-gniewu_978-83-8234-368-7.jpg",
  "quotes_count": 22,
  "quotes": [
    {
      "id": "e105cdff-a109-4e7b-ad55-8781aaece7e3",
      "slug": "ku-czemu-idziemy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/ku-czemu-idziemy",
      "text": "Ku czemu idziemy? A mnie się zdaje, że do niczego nie idziemy. Zawsze tylko jesteśmy w drodze.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "podróże",
          "slug": "podroze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/podroze"
        },
        {
          "name": "cel",
          "slug": "cel",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cel"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "bae57c12-392b-479b-b486-31df40a4e52f",
      "slug": "kleska-wyziera-z-oczu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/kleska-wyziera-z-oczu",
      "text": "Klęska wyziera z oczu tych ludzi. Z oczu tych zgłodniałych wyziera rosnący gniew. W sercu ich wzbierają i dojrzewają grona gniewu – zapowiedź przyszłego winobrania.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "gniew",
          "slug": "gniew",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gniew"
        },
        {
          "name": "bunt",
          "slug": "bunt",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bunt"
        },
        {
          "name": "głód",
          "slug": "glod",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glod"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "8f4db403-1417-4aa5-bae6-e48ab2a76801",
      "slug": "czlowiek-bowiem-w-przeciwienstwie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/czlowiek-bowiem-w-przeciwienstwie",
      "text": "Człowiek bowiem, w przeciwieństwie do wszystkiego, co organiczne i nieorganiczne we wszechświecie, wyrasta ponad własne dzieło, wznosi się w górę po szczeblach swych koncepcji, góruje nad własnymi osiągnięciami. Oto, co można powiedzieć o człowieku: gdy zmieniają się i bankrutują teorie, gdy powstają i rozpadają się szkoły, systemy filozoficzne i ciemne zaułki myśli narodowej, religijnej, gospodarczej, wtedy człowiek dąży naprzód potykając się, cierpiąc, często błądząc. Zrobiwszy krok naprzód, może cofnąć się w tył, ale tylko o pół kroku – nigdy o cały.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "rozwój osobisty",
          "slug": "rozwoj-osobisty",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozwoj-osobisty"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "86823e40-2fdc-4bbd-b195-7e7dc38a1a6a",
      "slug": "jezeli-potrzebuje-az-miliona",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/jezeli-potrzebuje-az-miliona",
      "text": "Jeżeli potrzebuje aż miliona akrów, żeby czuć się bogaty, to chyba dlatego, że czuje się wewnętrznie strasznie ubogi. A jeżeli jest ubogi duchowo, to nawet milion akrów nie da mu poczucia bogactwa. I może właśnie dlatego jest zawiedziony, że cokolwiek by zrobił, nie jest w stanie poczuć się bogatszym.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pustka",
          "slug": "pustka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pustka"
        },
        {
          "name": "bogactwo",
          "slug": "bogactwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bogactwo"
        },
        {
          "name": "chciwość",
          "slug": "chciwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chciwosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "56421d3a-07c0-498d-a419-04f30f5e9920",
      "slug": "twierdzil-ze-im-wiecej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/twierdzil-ze-im-wiecej",
      "text": "Twierdził, że im więcej czyta, tym mniej widzi w tym wszystkim sensu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "sens życia",
          "slug": "sens-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
        },
        {
          "name": "czytanie książek",
          "slug": "czytanie-ksiazek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czytanie-ksiazek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "4ed41189-916a-48f0-9511-0eae345f5093",
      "slug": "ludzie-uciekaja-od-grozacych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/ludzie-uciekaja-od-grozacych",
      "text": "Ludzie uciekają od grożących im okropności i oto dziwne przydarzają im się rzeczy – niekiedy gorzkie i okrutne, a niekiedy tak piękne, że rozpalają niegasnącą wiarę w człowieku.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "wiara",
          "slug": "wiara",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiara"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "42711a86-db0d-44ab-8af3-bebacb94f773",
      "slug": "azotany-i-fosforany",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/azotany-i-fosforany",
      "text": "Azotany i fosforany to nie ziemia, tak jak nie jest ziemią najdłuższe nawet włókno bawełny. A węgiel, sól, woda czy wapno to nie człowiek. Człowiek jest tym wszystkim, ale i czymś ponad to, a ziemia jest czymś więcej niż jej chemiczne składniki.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "przyroda",
          "slug": "przyroda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyroda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "24ce443b-78a8-459d-8d04-de079b56feb7",
      "slug": "wiem-tylko-jedno",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/wiem-tylko-jedno",
      "text": "Wiem tylko jedno: człowiek powinien robić, co uważa za swój obowiązek. (…) Jednej tylko rzeczy jestem pewien: żaden człowiek nie ma prawa wtrącać się do cudzego życia. Każdy musi układać je sobie sam. Pomagać komuś, owszem, ale nie mówić mu, jak powinien postępować.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "obowiązek",
          "slug": "obowiazek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/obowiazek"
        },
        {
          "name": "rady",
          "slug": "rady",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rady"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "12e82c87-2729-4cd1-8fbe-e34d8281430b",
      "slug": "lekajcie-sie-czasow",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/lekajcie-sie-czasow",
      "text": "Lękajcie się czasów, gdy człowiek nie zechce cierpieć i umierać dla idei, bo ta właściwość jest podstawą człowieczeństwa i tylko ona tworzy człowieka, wyróżniając go pośród innych stworzeń na ziemi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "idealizm",
          "slug": "idealizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/idealizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/John_Steinbeck#Grona_gniewu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:52"
    },
    {
      "id": "5c11fb97-f5f0-4a44-a778-83935692c2c1",
      "slug": "potrzeba-jest-bodzcem",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/potrzeba-jest-bodzcem",
      "text": "Potrzeba jest bodźcem myśli, myśl podnieca do czynu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział czternasty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 227,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "pragnienia",
          "slug": "pragnienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragnienia"
        },
        {
          "name": "działanie",
          "slug": "dzialanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzialanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:46:23"
    },
    {
      "id": "590af50e-a144-4372-b1a6-c3ee828a6226",
      "slug": "czasem-czlowiek-popelnia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/czasem-czlowiek-popelnia",
      "text": "Czasem człowiek popełnia zbrodnię, a nie wie nawet, że robi coś złego.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział trzynasty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 199,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wina",
          "slug": "wina",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina"
        },
        {
          "name": "zbrodnia",
          "slug": "zbrodnia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zbrodnia"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:45:52"
    },
    {
      "id": "4b4498ed-defa-4fe3-adf5-18f67f610924",
      "slug": "w-duzym-garnku",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/w-duzym-garnku",
      "text": "W dużym garnku można ugotować małą porcję, a nie ugotuje się w małym dużej.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział dziesiąty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 162,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przysłowia",
          "slug": "przyslowia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyslowia"
        },
        {
          "name": "gotowanie",
          "slug": "gotowanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gotowanie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:45:47"
    },
    {
      "id": "65b8d698-8296-4f59-ac87-a807a9b0fb14",
      "slug": "nie-moga-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/nie-moga-sie",
      "text": "Nie mogą się pomieścić razem głód i sytość.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział dwunasty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 179,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "głód",
          "slug": "glod",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/glod"
        },
        {
          "name": "skrajności",
          "slug": "skrajnosci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/skrajnosci"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:45:44"
    },
    {
      "id": "e7236d73-9a41-486d-8e1a-b4e8a7b11d1a",
      "slug": "w-handlu-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/w-handlu-czlowiek",
      "text": "W handlu człowiek musi kłamać i oszukiwać, ale nazywa się to inaczej. I to jest właśnie ważne. Gdybyś zwędził tę oponę, byłbyś złodziejem, ale kiedy gość chce ci ukraść cztery dolary za dziurawą, to się nazywa po prostu dobry interes.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział dwunasty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 180,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        },
        {
          "name": "oszustwo",
          "slug": "oszustwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/oszustwo"
        },
        {
          "name": "handel",
          "slug": "handel",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/handel"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:45:41"
    },
    {
      "id": "b16614a4-1c4b-4ead-afe0-1e05d032c840",
      "slug": "nie-wzbijaj-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/nie-wzbijaj-sie",
      "text": "Nie wzbijaj się nadzieją wysoko jak ptak, byś nie musiał pełzać jak robak.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział dziesiąty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 136,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        },
        {
          "name": "pycha",
          "slug": "pycha",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pycha"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:44:08"
    },
    {
      "id": "160982a5-e49d-475c-a5ce-4cdf03cb7593",
      "slug": "nie-sposob-jednak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/nie-sposob-jednak",
      "text": "Nie sposób jednak zaczynać od nowa. Tylko niemowlę może zacząć całkiem od początku.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział dziewiąty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 132,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        },
        {
          "name": "nowy początek",
          "slug": "nowy-poczatek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nowy-poczatek"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:44:04"
    },
    {
      "id": "2e0f7d7e-4038-4b61-9585-32738a90f3fb",
      "slug": "opanowanie-to-cecha",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/opanowanie-to-cecha",
      "text": "Opanowanie to cecha, na którą można liczyć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział ósmy",
      "chapter_parent": null,
      "page": 112,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "samokontrola",
          "slug": "samokontrola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samokontrola"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:42:57"
    },
    {
      "id": "5ad6c2a9-7af0-4062-b250-01d081bd6f0f",
      "slug": "czasem-ktos-nieszczesliwy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/czasem-ktos-nieszczesliwy",
      "text": "Czasem ktoś nieszczęśliwy pozbywa się smutku, kiedy się wygada. Czasami temu, kto chciał zabić, myśl o morderstwie wylatuje przez usta razem ze słowami i nie popełnia już zabójstwa.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdzia",
      "chapter_parent": null,
      "page": 80,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        },
        {
          "name": "rozmowa",
          "slug": "rozmowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rozmowa"
        },
        {
          "name": "gniew",
          "slug": "gniew",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gniew"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:42:55"
    },
    {
      "id": "77c18699-5878-4841-8898-61881bf3eca9",
      "slug": "do-diabla-z-tym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/do-diabla-z-tym",
      "text": "Do diabła z tym wszystkim! Nie ma grzechu i nie ma cnoty. Jest tylko to, co ludzie robią. I wszystko, co robią, jest ludzkie. Czasem to, co robią, jest ładne, czasem jest brzydkie, ale tylko tyle ma się prawo o tym powiedzieć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział czwarty",
      "chapter_parent": null,
      "page": 37,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "moralność",
          "slug": "moralnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/moralnosc"
        },
        {
          "name": "grzech",
          "slug": "grzech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/grzech"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:42:36"
    },
    {
      "id": "44de202b-3698-43bb-af3a-f80daed67e93",
      "slug": "musi-sie-dojsc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/musi-sie-dojsc",
      "text": "Musi się dojść do różnych myśli, kiedy się człowiek zacznie zastanawiać nad tym i owym.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział drugi",
      "chapter_parent": null,
      "page": 32,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:42:27"
    },
    {
      "id": "7c111e9c-5268-4ff3-b12b-ffe4d0554ca0",
      "slug": "nie-tkam-nosa",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/nie-tkam-nosa",
      "text": "Nie tkam nosa do cudzego prosa.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": "Rozdział drugi",
      "chapter_parent": null,
      "page": 22,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "relacje międzyludzkie",
          "slug": "relacje-miedzyludzkie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/relacje-miedzyludzkie"
        },
        {
          "name": "granice",
          "slug": "granice",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/granice"
        },
        {
          "name": "prywatność",
          "slug": "prywatnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prywatnosc"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:42:25"
    },
    {
      "id": "4aee6598-7937-4a49-a071-9150ddc32186",
      "slug": "widzialem-przyjscie-pana",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/john-steinbeck/grona-gniewu/widzialem-przyjscie-pana",
      "text": "Widziałem przyjście Pana: płaszcz chwały go odziewał\n\nI z takiej szedł winnicy, co rodzi grona gniewu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 6,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "gniew",
          "slug": "gniew",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/gniew"
        }
      ],
      "source": null,
      "added_at": "2026-08-11T06:42:03"
    }
  ]
}