{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/marsz-polonia/zgestka-komorek-ktora",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/marsz-polonia/zgestka-komorek-ktora.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/marsz-polonia/zgestka-komorek-ktora.md",
  "id": "a634763f-d8ac-4625-801e-c6b20a315465",
  "slug": "zgestka-komorek-ktora",
  "text": "Zgęstka komórek, która dotąd tylko widziała, słyszała, czuła, dotykała, wąchała itd.; pewnego dnia zrozumiała, że widzi, słyszy, czuje itd. Kupa mięsa, która dotąd tylko spała lub czuwała, pewnego dnia zrozumiała, że śpi lub czuwa. Zrozumiała, czyli się obudziła. Dotąd wszystko było uśpione – teraz wszystko jest obudzone. Co nie znaczy – zrozumiałe. Żeby zrozumieć, należy z powrotem usnąć. A ja nienawidzę snów, całe życie gardziłem snami.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Jerzy Pilch",
    "slug": "jerzy-pilch",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch"
  },
  "book": {
    "title": "Marsz Polonia",
    "slug": "marsz-polonia",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/marsz-polonia"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "sny",
      "slug": "sny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sny"
    },
    {
      "name": "świadomość",
      "slug": "swiadomosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swiadomosc"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_Pilch#Marsz_Polonia",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:47:28",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "da32a89b-9479-4c6c-8ba2-27881863f099",
      "slug": "chwila-rozpinania-bluzki",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/marsz-polonia/chwila-rozpinania-bluzki",
      "text": "Chwila rozpinania bluzki na czyichś stromych piersiach jaka jest, taka jest, ale nie jest chwilą strachu przed śmiercią. Wszystkie pozostałe – tak.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 79,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pożądanie",
          "slug": "pozadanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozadanie"
        },
        {
          "name": "strach przed śmiercią",
          "slug": "strach-przed-smiercia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach-przed-smiercia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_Pilch#Marsz_Polonia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:28"
    },
    {
      "id": "6580c502-f30f-4011-b031-104b6de1b852",
      "slug": "pewien-niczego-czlowiek",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/marsz-polonia/pewien-niczego-czlowiek",
      "text": "Pewien niczego człowiek być nie może, zwłaszcza życia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 45,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "niepewność",
          "slug": "niepewnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepewnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_Pilch#Marsz_Polonia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:28"
    },
    {
      "id": "5f67ad1d-bc11-480d-83f9-ca37a8cf9251",
      "slug": "zawsze-wiedzialem-ze-trzeba",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-pilch/marsz-polonia/zawsze-wiedzialem-ze-trzeba",
      "text": "Zawsze wiedziałem, że trzeba być krok od samego siebie. Ale teraz jestem, stoję tysiąc, a może parę tysięcy kroków od samego siebie. Patrzę z dystansu. Z rosnącego dystansu. Dar dystansu, a może przekleństwo dystansu. Dziwi mnie, kurwa, wszystko. Stwór pewnego dnia przebudził się, pojął, że się przebudził, i dawaj udoskonalać własne przebudzenie. I w ten sposób doszedł do wynalazku ołówka, klamki, grzebienia, wełnianej czapki, guzika i dziurki, witaminy C, patelni, kremu przeciwzmarszczkowego – co ma do tego Bóg? Ci, co wiedzą, że Go nie ma, niczego nie udowodnią tym, co wiedzą, że On jest. I na odwrót. Dusza z prochu powstała i w proch się obróci. Dusza! O ciele szkoda gadać.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "bóg",
          "slug": "bog",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bog"
        },
        {
          "name": "świadomość",
          "slug": "swiadomosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/swiadomosc"
        },
        {
          "name": "dystans do siebie",
          "slug": "dystans-do-siebie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dystans-do-siebie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Jerzy_Pilch#Marsz_Polonia",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:47:28"
    }
  ]
}