{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/ciemnosci-kryja-ziemie/stworzylem-system-lecz",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/ciemnosci-kryja-ziemie/stworzylem-system-lecz.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/ciemnosci-kryja-ziemie/stworzylem-system-lecz.md",
  "id": "f3dffccc-98b5-47df-ac2e-7114a25d871b",
  "slug": "stworzylem-system-lecz",
  "text": "Stworzyłem system, lecz dzięki niemu i poprzez niego stworzyłem także ludzi systemu. Co uczynić z nimi, jeśli system okazał się zgubnym szaleństwem? Jak usunąć terror, gdy zdążył zrodzić ludzi, którzy w nim tylko znajdują racje swego istnienia? Zniszczyć ich przy pomocy terroru?",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Jerzy Andrzejewski",
    "slug": "jerzy-andrzejewski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski"
  },
  "book": {
    "title": "Ciemności kryją ziemię",
    "slug": "ciemnosci-kryja-ziemie",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/ciemnosci-kryja-ziemie"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": 113,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "przemoc",
      "slug": "przemoc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
    },
    {
      "name": "totalitaryzm",
      "slug": "totalitaryzm",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ciemno%C5%9Bci_kryj%C4%85_ziemi%C4%99",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:55:29",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "5061afd4-5b40-4db7-ae9c-cebdc6326033",
      "slug": "jesli-chcemy-aby",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/ciemnosci-kryja-ziemie/jesli-chcemy-aby",
      "text": "Jeśli chcemy, aby kłamstwo nie zatruwało więcej ludzkich umysłów, musimy sami przestać kłamać. Trzeba powiedzieć pełną prawdę, choćby była ona trudna i bolesna.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 126,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "kłamstwo",
          "slug": "klamstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/klamstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ciemno%C5%9Bci_kryj%C4%85_ziemi%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:29"
    },
    {
      "id": "2ac863e0-dcfd-4d75-b52c-69bb16bb9e2e",
      "slug": "nie-usuniemy-gwaltu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/ciemnosci-kryja-ziemie/nie-usuniemy-gwaltu",
      "text": "Nie usuniemy gwałtu i przemocy, jeśli również nie usuniemy podstawowych zasad, które gwałt i przemoc zrodziły.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 126,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przemoc",
          "slug": "przemoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przemoc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ciemno%C5%9Bci_kryj%C4%85_ziemi%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:29"
    },
    {
      "id": "08ae7303-ee12-473b-8b8a-2277666f4d1e",
      "slug": "zludna-jest-nasza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/jerzy-andrzejewski/ciemnosci-kryja-ziemie/zludna-jest-nasza",
      "text": "Złudna jest nasza potęga, pozorne nasze siły. Drżą fundamenty i zarysowują się ściany gmachu, który budowaliśmy. Straszliwy to gmach. Więzieniem i kaźnią uczyniliśmy świat. Ale to nie może trwać. Jeśli to wszystko nie zawali się jutro, stanie się to pojutrze. Katastrofa jest nieunikniona. Nie ma już wiary, nie ma nadziei. Połamaliśmy ludzi, zniszczyliśmy ich umysły i serca. Jesteśmy znienawidzeni i pogardzani. Nic się z tego mrocznego szaleństwa nie da uratować. Trzeba szukać innych dróg ocalenia. Zachodzi nagląca konieczność, abyśmy sami zburzyli to, co musi runąć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 125,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "tyrania",
          "slug": "tyrania",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tyrania"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Ciemno%C5%9Bci_kryj%C4%85_ziemi%C4%99",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:55:29"
    }
  ]
}