{
  "type": "book",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "title": "Miłość i cienie",
  "slug": "milosc-i-cienie",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie.md",
  "author": {
    "name": "Isabel Allende",
    "slug": "isabel-allende",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende"
  },
  "cover": "https://quivercdn.com/covers/muza/isabel-allende/milosc-i-cienie_8-373-19089-9-fd208591.jpg",
  "quotes_count": 44,
  "quotes": [
    {
      "id": "fbcca220-224e-419d-83e0-4d2d65f5327c",
      "slug": "zyjemy-w-strasznych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/zyjemy-w-strasznych",
      "text": "Żyjemy w strasznych czasach (…) musimy sobie nawzajem pomagać.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pomoc",
          "slug": "pomoc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pomoc"
        },
        {
          "name": "solidarność",
          "slug": "solidarnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/solidarnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "c6e9aea9-998c-49a2-94c6-9eaff8c08eb8",
      "slug": "zalowala-tylko-okazji",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/zalowala-tylko-okazji",
      "text": "Żałowała tylko okazji, którymi wzgardziła, ręki, której nie wyciągnęła, łez, których nie przelała, i ust, których nie zdążyła ucałować.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zmarnowane szanse",
          "slug": "zmarnowane-szanse",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmarnowane-szanse"
        },
        {
          "name": "pocałunki",
          "slug": "pocalunki",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pocalunki"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "a52eaa5a-7d53-45f3-bf04-3253e371efd8",
      "slug": "wyksztalcili-w-sobie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/wyksztalcili-w-sobie",
      "text": "Wykształcili w sobie nową wytrwałość, zrodzoną z cierpienia i z potrzeby. Zdołali przeżyć najtrudniejsze chwile dzięki miłości, która ich nigdy nie zawiodła i dla nich znaczyła więcej, niż wszystko inne.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "9b854c12-9344-4105-a414-af416113d79b",
      "slug": "ten-przeklety-los",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/ten-przeklety-los",
      "text": "Ten przeklęty los, który goni nas, budząc raz po raz lęk przyczajony we wnętrznościach.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "99f94433-7441-4f6a-aba3-1bb4ed893520",
      "slug": "wprawdzie-nie-szata",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/wprawdzie-nie-szata",
      "text": "Wprawdzie nie szata zdobi człowieka, mślala, no ale jak cię widzą, tak cię piszą.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pozory",
          "slug": "pozory",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pozory"
        },
        {
          "name": "przysłowia",
          "slug": "przyslowia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przyslowia"
        },
        {
          "name": "wygląd zewnętrzny",
          "slug": "wyglad-zewnetrzny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyglad-zewnetrzny"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "982d915c-9eba-48fa-8398-0e6a24154882",
      "slug": "wciaz-musial-przystosowywac",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/wciaz-musial-przystosowywac",
      "text": "Wciąż musiał przystosowywać nastrój do potrzeby chwili, ale gdy wieczorem w ciszy swego pokoju podsumowywał miniony dzień, dochodził do wniosku, że w natłoku ciągłych wyzwań najlepiej nie myśleć za dużo, to pozwoli uniknąć sytuacji, że strach albo gniew sparaliżują go.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "myślenie",
          "slug": "myslenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/myslenie"
        },
        {
          "name": "stres",
          "slug": "stres",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/stres"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "76b43c88-348e-41f1-b319-f6b0e453e75b",
      "slug": "trzeba-im-bylo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/trzeba-im-bylo",
      "text": "Trzeba im było odwagi, by przeciwstawić się cierpieniom, upadkom, wykrzesać siłę ducha i podnosić się z upadku jeden raz i tysiąc razy, żeby się przystosować i żyć wśród obcych.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odwaga",
          "slug": "odwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odwaga"
        },
        {
          "name": "wytrwałość",
          "slug": "wytrwalosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc"
        },
        {
          "name": "emigracja",
          "slug": "emigracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emigracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "73585cc4-0a0e-456e-a33b-35b918797462",
      "slug": "zdjecia-oszukuja-czas",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/zdjecia-oszukuja-czas",
      "text": "Zdjęcia oszukują czas, utrwalają go na skrawku papieru, który jest zupełnie pozbawiony duszy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "Fotografia",
          "slug": "fotografia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/fotografia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "2d188efa-0b0e-4f8e-be7a-b9477f98f6eb",
      "slug": "zawodowa-rywalizacja-ludzi",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/zawodowa-rywalizacja-ludzi",
      "text": "Zawodowa rywalizacja ludzi na najwyższych stanowiskach prowadziła do popełniania karygodnych błędów i znikomej skuteczności działań.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "błędy",
          "slug": "bledy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/bledy"
        },
        {
          "name": "rywalizacja",
          "slug": "rywalizacja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rywalizacja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "21cc3e08-3284-474d-889f-5994359f8aa0",
      "slug": "strach-jest-silniejszy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/strach-jest-silniejszy",
      "text": "Strach jest silniejszy od miłości i nienawiści.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "nienawiść",
          "slug": "nienawisc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nienawisc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:51"
    },
    {
      "id": "fd38aac5-09b5-4ff7-9b6c-63f65efc24e0",
      "slug": "lenistwo-i-czystosc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/lenistwo-i-czystosc",
      "text": "Lenistwo i czystość prowadzą do melancholii.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "lenistwo",
          "slug": "lenistwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/lenistwo"
        },
        {
          "name": "melancholia",
          "slug": "melancholia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/melancholia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "de8c2cd5-edc7-48df-88f9-22f9e8fc2677",
      "slug": "nieobecnosc-dziala-tak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/nieobecnosc-dziala-tak",
      "text": "Nieobecność działa tak samo jak upływ czasu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czas",
          "slug": "czas",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czas"
        },
        {
          "name": "nieobecność",
          "slug": "nieobecnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieobecnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "dd394143-9611-45b1-a436-20bdbaa18bfb",
      "slug": "milosc-ocalilaby-ich",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/milosc-ocalilaby-ich",
      "text": "Miłość ocaliłaby ich przed samotnością, najgorszą rzeczą, jaka może spotkać człowieka na starość.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        },
        {
          "name": "samotność",
          "slug": "samotnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samotnosc"
        },
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "d997acbb-678c-49c3-bd59-4a50f6f39f61",
      "slug": "cierpienie-powodowalo-ze-stawala",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/cierpienie-powodowalo-ze-stawala",
      "text": "Cierpienie powodowało, że stawała się twarda jak kryształ",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "siła",
          "slug": "sila",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sila"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "c662e3c2-ee9f-42a0-ab93-16c99399e046",
      "slug": "predzej-czy-pozniej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/predzej-czy-pozniej",
      "text": "Prędzej czy później każdemu przyjdzie odpowiadać za swoje czyny.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odpowiedzialność",
          "slug": "odpowiedzialnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc"
        },
        {
          "name": "konsekwencje decyzji",
          "slug": "konsekwencje-decyzji",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/konsekwencje-decyzji"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "be3d6ae2-4230-4b71-b53d-962c47b37632",
      "slug": "pewnosc-kobiety-swiadomej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/pewnosc-kobiety-swiadomej",
      "text": "Pewność kobiety świadomej swej urody nadawała śmiałego rytmu jej krokom.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        },
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "pewność siebie",
          "slug": "pewnosc-siebie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pewnosc-siebie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "bb7f650d-72c4-47e1-b0e7-338f414e3cfe",
      "slug": "staral-sie-zawsze",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/staral-sie-zawsze",
      "text": "Starał się zawsze działać rozważnie, świadomy że uleganie emocjom może kosztować życie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "emocje",
          "slug": "emocje",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emocje"
        },
        {
          "name": "ostrożność",
          "slug": "ostroznosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ostroznosc"
        },
        {
          "name": "samokontrola",
          "slug": "samokontrola",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samokontrola"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "b947766c-6748-44e5-9fef-106f2534af8e",
      "slug": "slow-raz-wypowiedzianych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/slow-raz-wypowiedzianych",
      "text": "Słów raz wypowiedzianych nie da się cofnąć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "słowa",
          "slug": "slowa",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/slowa"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "b0e4ee25-e385-4c46-a8c7-c548bad724f8",
      "slug": "bogaci-nie-mieli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/bogaci-nie-mieli",
      "text": "Bogaci nie mieli kłopotów egzystencjalnych, a wszyscy inni, choć rozpaczliwie potrzebowali pomocy, nie mogli sobie pozwolić na luksus terapii psychologicznej. Zaciskali zęby i znosili swój los w milczeniu.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "nierówności społeczne",
          "slug": "nierownosci-spoleczne",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nierownosci-spoleczne"
        },
        {
          "name": "terapia",
          "slug": "terapia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/terapia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "acbf3e9a-e0bf-4103-9e83-cb849706f057",
      "slug": "nieszczescie-nosi-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/nieszczescie-nosi-sie",
      "text": "Nieszczęście nosi się we krwi.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "a327f4da-62ce-4985-bfd6-76c9ce99dc65",
      "slug": "najgorsze-przy-starosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/najgorsze-przy-starosci",
      "text": "Najgorsze przy starości jest to, że ludzie nie mają dla nas szacunku i traktują nas jak niegrzeczne dzieci. Żyłam po swojemu. Niczego mi nie brakowało. Dlaczego odbiera mi się prawo do godziwej śmierci.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        },
        {
          "name": "godność",
          "slug": "godnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/godnosc"
        },
        {
          "name": "szacunek",
          "slug": "szacunek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szacunek"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "995d149a-8b09-4309-8759-7e11d76eebfc",
      "slug": "nic-tak-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/nic-tak-nie",
      "text": "Nic tak nie wyczerpuje sił wewnętrznych jak poczucie prowizorki.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "niepewność",
          "slug": "niepewnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niepewnosc"
        },
        {
          "name": "wyczerpanie",
          "slug": "wyczerpanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyczerpanie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "9162cc8a-c7bd-4b74-abf6-7c0abd529c30",
      "slug": "nie-to-nie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/nie-to-nie",
      "text": "Nie, to nie oni padli ofiarami obłędu, to świat dostał pomieszania zmysłów.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "szaleństwo",
          "slug": "szalenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/szalenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "8f9b55d9-3071-4ff0-9953-c6fea29a74f5",
      "slug": "nie-wie-pani",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/nie-wie-pani",
      "text": "Nie wie pani, że nieszczęście nie wybiera?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "los",
          "slug": "los",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/los"
        },
        {
          "name": "pech",
          "slug": "pech",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pech"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "859aa0d2-c57b-4b00-955e-31a4c81b1284",
      "slug": "irene-zdarzylo-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/irene-zdarzylo-sie",
      "text": "Irene zdarzyło się kilka razy w życiu pójść za głosem intuicji. Wierzyła w przeczucia i przypuszczał, że siłą umysłu może wywołać pewne zdarzenia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "intuicja",
          "slug": "intuicja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/intuicja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "7675ff7d-8129-4fb0-ad3f-b5fd1b18fceb",
      "slug": "sprawiedliwosc-byla-zapomnianym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/sprawiedliwosc-byla-zapomnianym",
      "text": "Sprawiedliwość była zapomnianym pojęciem w tym języku, jakim już prawie nikt się nie posługiwał, z uwagi na to, że istniały w nim słowa i zwroty wywrotowe, na przykład: wolność.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "sprawiedliwość",
          "slug": "sprawiedliwosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sprawiedliwosc"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "71988070-0ad0-4743-ab14-9b5d90de124f",
      "slug": "diabel-tez-wie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/diabel-tez-wie",
      "text": "Diabeł też wie tyle nie dlatego, że jest diabłem, ale dla tego że ma swoje lata.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        },
        {
          "name": "mądrość",
          "slug": "madrosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/madrosc"
        },
        {
          "name": "doświadczenie",
          "slug": "doswiadczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/doswiadczenie"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "69fbceda-d090-4c9d-8c0b-e2a6160c8d42",
      "slug": "koniec-koncow-piekno",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/koniec-koncow-piekno",
      "text": "Koniec końców piękno to wyłącznie kwestia przekonań.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "piękno",
          "slug": "piekno",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/piekno"
        },
        {
          "name": "subiektywizm",
          "slug": "subiektywizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/subiektywizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "690a1774-ea6e-4475-abfc-49c0a82833df",
      "slug": "jak-wszedzie-tam",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/jak-wszedzie-tam",
      "text": "Jak wszędzie tam, gdzie zbyt wiele udręki i cierpienia, rodziła się międzyludzka solidarność, niczym balsam kojący ból.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "cierpienie",
          "slug": "cierpienie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie"
        },
        {
          "name": "solidarność",
          "slug": "solidarnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/solidarnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "5b91f521-90c7-4d9c-8e69-f0f5344ac0d0",
      "slug": "byli-zapomnianymi-ofiarami",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/byli-zapomnianymi-ofiarami",
      "text": "Byli zapomnianymi ofiarami wichru, który rozproszył ludzi we wszystkich kierunkach, maruderami w diasporze, zostali w tyle pozbawieni własnej przestrzeni, własnego miejsca w tych nowych czasach (…) Zajęci byli odsuwaniem od siebie śmierci w ten sposób, że nieustannie o niej myśleli, wyprzedzali jej nadejście, obawiali się jej.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach przed śmiercią",
          "slug": "strach-przed-smiercia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach-przed-smiercia"
        },
        {
          "name": "emigracja",
          "slug": "emigracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emigracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "553e9781-29f9-4b84-989c-d407a1f5d48c",
      "slug": "coraz-bardziej-mizerny",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/coraz-bardziej-mizerny",
      "text": "Coraz bardziej mizerny, spędzał bezsenne noce i pełne upokorzeń dni. Stukał do wielu drzwi, wyczekiwał godzinami w poczekalniach, odpowiadał na ogłoszenia w gazetach, a na końcu tej drogi poddał się rozpaczy. Bez pracy powoli tracił tożsamość. Gotów był przyjąć jakąkolwiek posadę, za byle jakie wynagrodzenie, bo nade wszystko chciał poczuć się znowu komuś potrzebny. Jako bezrobotny był człowiekiem z marginesu, anonimową istotą nikomu nieznaną, nie robił nic użytecznego, co było miarą wartości człowieka w tym świecie, w jakim przyszło mu żyć. (…) Żona (…) nie zdołała jednak ocalić go przed coraz silniejszym poczuciem opuszczenia. Poddał się apatii, która odebrała mu poczucie czasu teraźniejszego, wyssała wszystkie siły i pozbawiła poczucia jakiejkolwiek wartości. Został z niego cień człowieka (…) jego wola załamała się ostatecznie. Wygasło pragnienie życia i podjął decyzję o zaśnięciu na zawsze.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "praca",
          "slug": "praca",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/praca"
        },
        {
          "name": "samobójstwo",
          "slug": "samobojstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/samobojstwo"
        },
        {
          "name": "depresja",
          "slug": "depresja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/depresja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "4e0efece-e578-478d-8459-6e66f164ce83",
      "slug": "powszechne-domaganie-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/powszechne-domaganie-sie",
      "text": "Powszechne domaganie się prawdy okaże się silniejsze niż strach.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "4cf63a35-6704-4f3b-9029-8536377effc4",
      "slug": "lata-dyktatury-sprawily",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/lata-dyktatury-sprawily",
      "text": "Lata dyktatury sprawiły, że dyskrecja gwarantowała przeżycie.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "przetrwanie",
          "slug": "przetrwanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przetrwanie"
        },
        {
          "name": "totalitaryzm",
          "slug": "totalitaryzm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/totalitaryzm"
        },
        {
          "name": "dyskrecja",
          "slug": "dyskrecja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dyskrecja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "4a2a01d3-0137-45b3-8c05-362c2c850b72",
      "slug": "byl-to-swiat",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/byl-to-swiat",
      "text": "Był to świat biedy i niedostatku, gdzie jedyną pociechę stanowiła ludzka solidarność.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "ubóstwo",
          "slug": "ubostwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/ubostwo"
        },
        {
          "name": "solidarność",
          "slug": "solidarnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/solidarnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "2cb3d18a-ea0c-44b8-947e-3077d1d879ba",
      "slug": "lealowie-nie-mysleli",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/lealowie-nie-mysleli",
      "text": "Lealowie nie myśleli o wymaganiach, jakie stawia śmierć. Jak wszyscy ci, co kochają życie, czuli się nieśmiertelni.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "śmierć",
          "slug": "smierc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
        },
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "nieśmiertelność",
          "slug": "niesmiertelnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/niesmiertelnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "29e22e27-acfc-4410-886e-bb0b427abf8b",
      "slug": "pamiec-przezycia-zmyslowego",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/pamiec-przezycia-zmyslowego",
      "text": "Pamięć przeżycia zmysłowego jest krucha.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "pamięć",
          "slug": "pamiec",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pamiec"
        },
        {
          "name": "zmysły",
          "slug": "zmysly",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmysly"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "2504eede-83f4-4014-aa4a-df259c806398",
      "slug": "nie-byl-zlym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/nie-byl-zlym",
      "text": "Nie był złym człowiekiem (…) Zmienił się później, kiedy miał więcej władzy i przed nikim nie musiał się tłumaczyć.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "władza",
          "slug": "wladza",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wladza"
        },
        {
          "name": "zmiana",
          "slug": "zmiana",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zmiana"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "1f79b46b-2c1c-4b21-aac8-c77f1f4d47de",
      "slug": "od-nieobecnosci-tylko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/od-nieobecnosci-tylko",
      "text": "Od nieobecności tylko krok do zapomnienia.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zapominanie",
          "slug": "zapominanie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zapominanie"
        },
        {
          "name": "nieobecność",
          "slug": "nieobecnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nieobecnosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "1c6407a4-5df5-46b9-97b3-9da7cb178cb3",
      "slug": "logika-nie-ma-nic",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/logika-nie-ma-nic",
      "text": "Logika nie ma nic wspólnego z moimi koszmarami ani z tą rzeczywistością, w jakiej żyjemy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "rzeczywistość",
          "slug": "rzeczywistosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/rzeczywistosc"
        },
        {
          "name": "sny",
          "slug": "sny",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sny"
        },
        {
          "name": "logika",
          "slug": "logika",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/logika"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "15905560-3eb0-45e2-a240-20a763b34b32",
      "slug": "bedziecie-dysponowac-tylko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/bedziecie-dysponowac-tylko",
      "text": "Będziecie dysponować tylko czasem teraźniejszym. Nie traćcie energii na płacz za przeszłością i na marzenia o jutrze. Nostalgia wyczerpie was i zniszczy, to nałóg wszystkich wygnańców (…) trzeba mieć jakieś poczucie stałości.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "chwila obecna",
          "slug": "chwila-obecna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chwila-obecna"
        },
        {
          "name": "nostalgia",
          "slug": "nostalgia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nostalgia"
        },
        {
          "name": "emigracja",
          "slug": "emigracja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/emigracja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "14f61ffa-9ee2-4125-973d-d7034b2d3a18",
      "slug": "dzieci-sa-jak",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/dzieci-sa-jak",
      "text": "Dzieci są (…) jak kwiaty i jak chleb – błogosławieństwem Bożym.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "dzieci",
          "slug": "dzieci",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzieci"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "131bd511-d18b-4639-9535-075d33b8dad9",
      "slug": "bierne-posluszenstwo-najwieksza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/bierne-posluszenstwo-najwieksza",
      "text": "Bierne posłuszeństwo największą cnotą. Ludzie poddani despotycznej dyscyplinie panicznie obawiają się każdego, kto żyje wolny. Pragną siłą narzucić innym tę samą brutalną dyscyplinę i głupi porządek, którego sami są ofiarami.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "wolność",
          "slug": "wolnosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wolnosc"
        },
        {
          "name": "posłuszeństwo",
          "slug": "posluszenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/posluszenstwo"
        },
        {
          "name": "tyrania",
          "slug": "tyrania",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tyrania"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "0ef26a33-0501-4e89-b2bc-474cde0dde36",
      "slug": "odwazny-i-milczacy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/odwazny-i-milczacy",
      "text": "Odważny i milczący – taki powinien być dobry żołnierz.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "odwaga",
          "slug": "odwaga",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odwaga"
        },
        {
          "name": "milczenie",
          "slug": "milczenie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milczenie"
        },
        {
          "name": "żołnierze",
          "slug": "zolnierze",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zolnierze"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    },
    {
      "id": "06f3069b-dc35-46c8-afa3-70412a9851e6",
      "slug": "lepiej-mimo-wszystko",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/isabel-allende/milosc-i-cienie/lepiej-mimo-wszystko",
      "text": "Lepiej mimo wszystko żyć nie umierać.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "życie",
          "slug": "zycie",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zycie"
        },
        {
          "name": "wola życia",
          "slug": "wola-zycia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wola-zycia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Mi%C5%82o%C5%9B%C4%87_i_cienie",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:54:50"
    }
  ]
}