# Cytat — Hermann Hesse, Wilk stepowy

> Parokrotnie wyraziłem pogląd, że każdy naród, a nawet każdy pojedynczy człowiek, zamiast usypiać swoją czujność zakłamanymi politycznymi „kwestiami winy”, musi zbadać, w jakim stopniu, skutkiem błędów, zaniedbań i złych przyzwyczajeń, sam ponosi odpowiedzialność za wojnę i za wszelką inną nędzę świata, i że jest to – być może – jedyna droga zapobieżenia następnej wojnie. Tego mi nie wybaczą, gdyż oczywiście oni sami są absolutnie niewinni: cesarz, generałowie, wielcy przemysłowcy, politycy, prasa…nie mają sobie absolutnie nic do zarzucenia, nie poczuwają się do żadnej winy. Można by sądzić, że na świecie wszystko układa się wspaniale, tylko że w ziemi leżą dziesiątki pozabijanych ludzi.

- Autor: [Hermann Hesse](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse.md)
- Książka: [Wilk stepowy](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy.md)
- Źródło: [Wikicytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Wilk_stepowy#P) ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/))
- Tematy: [wojna](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna.md), [wina](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina.md), [odpowiedzialność zbiorowa](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/odpowiedzialnosc-zbiorowa.md)
- Strona cytatu: https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/parokrotnie-wyrazilem-poglad
- Wersja JSON (te same dane): https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/parokrotnie-wyrazilem-poglad.json

## Więcej z tej książki

> Żyje jeszcze i chodzi gdzieś po świecie na swoich umęczonych nogach, w górę i w dół po schodach obcych domów, gdzieś tam gapi się na wyfroterowane posadzki i starannie pielęgnowane arakuarie, w ciągu dnia przesiaduje w bibliotekach, noce spędza w knajpach albo leży na wynajętym tapczanie i wsłuchuje się w żyjący za oknem świat i ludzi i wie, że jest wykluczony z tego wszystkiego, jednak się nie zabija, gdyż resztka wiary powiada mu, że cierpienia tego musi w sercu zakosztować do końca i że na to cierpienie musi umrzeć.

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/zyje-jeszcze-i-chodzi.md)

Tematy: [cierpienie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie.md), [wytrwałość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc.md), [wyobcowanie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobcowanie.md)

> Zrozumiałem wszystko, zrozumiałem Pabla, Mozarta, gdzieś za plecami słyszałem jego straszliwy śmiech, wiedziałem, że w mojej kieszeni są setki tysięcy układów gry życiowej, wstrząśnięty, przeczuwałem jej sens, byłem zdecydowany rozpocząć ją raz jeszcze, raz jeszcze zakosztować jej męki, raz jeszcze i wiele razy przejść piekło mojej duszy. Kiedyś będę lepiej grał w tę grę z figurkami. Kiedyś nauczę się śmiać. Czekał na mnie Pablo. Czekał na mnie Mozart.

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/zrozumialem-wszystko-zrozumialem.md)

Tematy: [wytrwałość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc.md), [nowy początek](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nowy-poczatek.md), [dystans do siebie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dystans-do-siebie.md)

> W istocie, jeśli świat ma rację, jeśli rację mają masowe rozrywki, kawiarniana muzyka, zamerykanizowani ludzie, zadowoleni z byle czego, w takim razie ja nie mam racji, jestem szaleńcem, jestem naprawdę wilkiem stepowym (…) jestem zwierzęciem, zabłąkanym w obcym i niezrozumiałym świecie, zwierzęciem, które nie może już znaleźć swego legowiska, swego pożywienia i chęci do życia.

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/w-istocie-jesli.md)

Tematy: [wyobcowanie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobcowanie.md), [mieszczaństwo](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mieszczanstwo.md)