# Cytat — Hermann Hesse, Wilk stepowy

> – Bogate instrumentowanie nie było zresztą osobistym błędem ani Wagnera, ani Brahmsa, było błędem ich epoki.
>
> – Jak to? I za to muszą teraz tak ciężko pokutować? – zawołałem z wyrzutem.
>
> – Oczywiście. To idzie przez różne instancje. Dopiero kiedy odpokutuję winę swoich czasów, okaże się, czy pozostanie jeszcze tyle osobistych walorów, żeby warto było dokonać obrachunku.
>
> – Ale oni obaj nie są temu winni!
>
> – Oczywiście, że nie. Nie jest również ich winą, że Adam zeżarł jabłko, a przecież muszą za to pokutować.
>
> – Ale to straszne!
>
> – Zapewne, życie zawsze jest straszne. Nie jesteśmy winni, a mimo to jesteśmy odpowiedzialni. Z chwilą kiedy się rodzimy, już jesteśmy winni. Musiał się pan uczyć jakiejś dziwnej religii, skoro pan tego nie wie.

- Autor: [Hermann Hesse](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse.md)
- Książka: [Wilk stepowy](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy.md)
- Źródło: [Wikicytaty](https://pl.wikiquote.org/wiki/Wilk_stepowy#B) ([CC BY-SA 4.0](https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/))
- Tematy: [wina](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wina.md), [pokuta](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pokuta.md)
- Strona cytatu: https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/bogate-instrumentowanie-nie

## Więcej z tej książki

> Żyje jeszcze i chodzi gdzieś po świecie na swoich umęczonych nogach, w górę i w dół po schodach obcych domów, gdzieś tam gapi się na wyfroterowane posadzki i starannie pielęgnowane arakuarie, w ciągu dnia przesiaduje w bibliotekach, noce spędza w knajpach albo leży na wynajętym tapczanie i wsłuchuje się w żyjący za oknem świat i ludzi i wie, że jest wykluczony z tego wszystkiego, jednak się nie zabija, gdyż resztka wiary powiada mu, że cierpienia tego musi w sercu zakosztować do końca i że na to cierpienie musi umrzeć.

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/zyje-jeszcze-i-chodzi.md)

Tematy: [cierpienie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cierpienie.md), [wytrwałość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc.md), [wyobcowanie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobcowanie.md)

> Zrozumiałem wszystko, zrozumiałem Pabla, Mozarta, gdzieś za plecami słyszałem jego straszliwy śmiech, wiedziałem, że w mojej kieszeni są setki tysięcy układów gry życiowej, wstrząśnięty, przeczuwałem jej sens, byłem zdecydowany rozpocząć ją raz jeszcze, raz jeszcze zakosztować jej męki, raz jeszcze i wiele razy przejść piekło mojej duszy. Kiedyś będę lepiej grał w tę grę z figurkami. Kiedyś nauczę się śmiać. Czekał na mnie Pablo. Czekał na mnie Mozart.

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/zrozumialem-wszystko-zrozumialem.md)

Tematy: [wytrwałość](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wytrwalosc.md), [nowy początek](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nowy-poczatek.md), [dystans do siebie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dystans-do-siebie.md)

> W istocie, jeśli świat ma rację, jeśli rację mają masowe rozrywki, kawiarniana muzyka, zamerykanizowani ludzie, zadowoleni z byle czego, w takim razie ja nie mam racji, jestem szaleńcem, jestem naprawdę wilkiem stepowym (…) jestem zwierzęciem, zabłąkanym w obcym i niezrozumiałym świecie, zwierzęciem, które nie może już znaleźć swego legowiska, swego pożywienia i chęci do życia.

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/hermann-hesse/wilk-stepowy/w-istocie-jesli.md)

Tematy: [wyobcowanie](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wyobcowanie.md), [mieszczaństwo](https://www.zielonecytaty.pl/tematy/mieszczanstwo.md)