# Potop

- Autor: [Henryk Sienkiewicz](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz.md)
- Liczba cytatów: 68
- Strona książki: https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop

## Cytaty

> Głupich nigdzie na świcie nie brak, a szczególnie w tym kraju!

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/glupich-nigdzie-na-swicie.md)

> Zdrada! morderstwo! hańba! Jesteśmy Szwecją już, nie Polską!

s. 225 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/zdrada-morderstwo-hanba.md)

> Ale gdy pożyjesz dłużej, poznasz, że gdy ktoś chce czegoś na świecie dokazać, temu nie wolno ni własnej, ni cudzej słabości folgować, nie wolno większych spraw dla mniejszych poświęcać.

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/ale-gdy-pozyjesz.md)

> Złapał Kozak Tatarzyna, a Tatarzyn za łeb trzyma!

s. 109 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/zlapal-kozak-tatarzyna.md)

> Kończ… waść!… wstydu oszczędź!…

s. 138 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/koncz-wasc-wstydu.md)

> Odwagę i w nieprzyjacielu cenić należy (…).

s. 390 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/odwage-i-w-nieprzyjacielu.md)

> Jeżeli cię nie powieszą, to będzie z ciebie pociecha!

s. 81 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/jezeli-cie-nie.md)

> Miłość tę przywaliła góra goryczy, rozczarowania i boleści, ale miłość żyła, gotowa zawsze wierzyć i przebaczać bez końca.

s. 314 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/milosc-te-przywalila.md)

> W bitwie miejsca się nie wybiera, jeno się stoi, gdzie każą.

s. 156 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/w-bitwie-miejsca.md)

> – Skąd mam wiedzieć! – odrzekł mały pan.
>
> – Czyli powiadasz, że czego ci cudza gęba do ucha nie powie, tego ci własny dowcip nie podszepnie. Prawda jest!

s. 133 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/skad-mam-wiedziec.md)

> Taki to już u nas obyczaj, aby winę zawsze na wodza składać.

s. 170 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/taki-to-juz.md)

> Ostrożnym trzeba być. Kto chce, by go woda nie porwała, musi umieć pływać, a kto idzie lasem, w którym dróg nie ma, ten często musi stawać i miarkować, w którą mu stronę iść należy.

s. 156 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/ostroznym-trzeba-byc.md)

> Łeb szlachecki, to rejestr, na którym coraz inna ręka szablą pisze…

s. 180 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/leb-szlachecki-to-rejestr.md)

> Wolę otwartego nieprzyjaciela, niż fałszywego sprzymierzeńca…

s. 294 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/wole-otwartego-nieprzyjaciela.md)

> Pańskie to jakieś dziecko, panie Michale, i za misterna dla żołnierza. Przyznaję, że gładka, ale ja wolę takie, co to i zrazu nie poznasz: armata, czy białogłowa?

s. 290 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/panskie-to-jakies.md)

> Choć są różne grzeczne nacje na świecie, przecie Bóg nasze szczególnie w miłosierdziu swojem przyozdobił.

s. 119 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/choc-sa-rozne.md)

> Bóg stworzył nieprzyjaciół, aby mężowie wojenni łup z kogo brać mieli.

s. 301 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/bog-stworzyl-nieprzyjaciol.md)

> Bogatym zawsze lepiej na świecie.

s. 19 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/bogatym-zawsze-lepiej.md)

> Szlachcic i żołnierz na to się rodzi, by nie dziś, to jutro gardło dać…

s. 159 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/szlachcic-i-zolnierz.md)

> Jam też nie z soli wyrósł, ani z roli, jeno z tego, co mnie boli; (…) a boleli mnie Kozacy, którzy mi tę oto gębę przestrzelili, a teraz boli mnie Szwed.

s. 70 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/jam-tez-nie.md)

> Gdzie ojca nie ma, tam, pismo mówi, wuja słuchać będziesz.

s. 34 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/gdzie-ojca-nie.md)

> Wojna nie matka: ze śmiercią jeno ludzi swata.

s. 16 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/wojna-nie-matka.md)

> – Potomne wieki oddadzą nam sprawiedliwość – rzekł Radziejowski.
>
> – Amen! – dokończył wojewoda poznański.
>
> Wtem spostrzegł, że oczy mnóstwa szlachty patrzą i przypatrują się czemuś wyżej, ponad jego głową.
>
> Obrócił się i ujrzał swego błazna, który wspinając się na palce i trzymając jedną ręką za odrzwia, pisał węglem na ścianie radnego domu, tuż nade drzwiami:
>
> „Mane – Tekel – Fares”.
>
> Na świecie niebo pokryło się chmurami i zbierało się na burzę.

s. 229 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/potomne-wieki-oddadza.md)

> Nie kodż do lasu, czypać bzu,
>
> I nie wierz kłopcu, jako psu!
>
> Bo każdy kłopiec ma w sobie jad,
>
> Kiedy cię kocha, powiedz mu: „at!”

s. 116 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/nie-kodz-do-lasu.md)

> Kupą tu waszmościowie, kupą!

s. 132 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/kupa-tu-waszmosciowie.md)

> Wielkiej fantazji kawaler, choć gorączka okrutny.

s. 13 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/wielkiej-fantazji-kawaler.md)

> Głupich nigdzie na świecie nie brak, a szczególnie w tym kraju!

s. 211 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/glupich-nigdzie-na-swiecie.md)

> Każdy wiatrak myśli, że grunt skrzydłami machać, a wiesz Michałku czemu? Bo ma plewy pod dachem, alias w głowie. Sztuka wojenna także na fortelach polega.

s. 140 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/kazdy-wiatrak-mysli.md)

> Zapomniano już w tym kraju różnicy między wolnością i swawolą i oto, jak zbytnia rozkosz boleścią, tak wyuzdana wolność niewolą się zakończyła.

s. 41 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/zapomniano-juz-w-tym.md)

> Ja jestem Kowalski, a to jest pani Kowalska, innej nie chcę.

s. 33 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/ja-jestem-kowalski.md)

> Wstręt i unikanie spraw światowych jest bronią zakonników.

s. 299 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/wstret-i-unikanie.md)

> Jeśli taką masz ochotę do stanu małżeńskiego, to się nie martw. Przyjdzie i twoja kolej. Na nic tu szukanie i właśnie wtedy znajdziesz, kiedy nie będziesz szukał.

s. 255 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/jesli-taka-masz.md)

> Gdy pożyjesz dłużej, poznasz, że gdy ktoś chce czegoś na świecie dokazać, temu nie wolno większych spraw dla mniejszych poświęcać.

s. 128 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/gdy-pozyjesz-dluzej.md)

> Chwilami wydawało mu się, że kocha tę dziewczynę, obok siedzącą, więcej niż świat cały, to znów taką do niej odczuwał nienawiść, że zadałby jej śmierć gdyby mógł, jej, ale zarazem i sobie.

s. 143 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/chwilami-wydawalo-mu-sie.md)

> Ofiaruj wasza dostojność królowi szwedzkiemu w zamian Niderlandy.

s. 34 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/ofiaruj-wasza-dostojnosc.md)

> Nie masz jak droga na duszne troski i niepokoje..

s. 180 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/nie-masz-jak.md)

> Jędruś! ran twoich nie godnam całować!

s. 267 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/jedrus-ran-twoich.md)

> Jakaż to wolność, która jednemu przeciw wszystkim oponować pozwala?… Zali ta wolność dla jednego, nie jest niewolą dla wszystkich?

s. 41 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/jakaz-to-wolnosc.md)

> Pan Jan Zamoyski, ordynat, pozwolił im na znak wielkiej przychylności i łaski wejść do miasta. Wpuszczono ich bramą Szczebrzeszyńską, albo inaczej Ceglaną, gdyż dwie inne były z kamienia. Sam Kmicic nie spodziewał się ujrzeć nic podobnego i nie mógł wyjść z podziwu na widok ulic szerokich, włoską modą pod linią równo budowanych, na widok wspaniałej kolegiaty i burs akademickich, zamku, murów, potężnych dział i wszelkiego rodzaju „opatrzenia”. Jak mało który z magnatów mógł się porównać z wnukiem wielkiego kanclerza, tak mało która forteca z Zamościem.

s. 217 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/pan-jan-zamoyski.md)

> Naści piesku kiełbasy!

s. 361 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/nasci-piesku-kielbasy.md)

> Są ludzie, którym majętność nad wszystko milsza, inni za zdobyczą na wojnie gonią, inni się w koniach kochają, ale ja bym waćpanny za żadne skarby nie oddał!

s. 19 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/sa-ludzie-ktorym.md)

> – Gdzieto ona Sobota?
>
> – Niedaleko Piątku, wasza miłość.
>
> – Kpisz, Kiemlicz?
>
> – Zaśbym śmiał! – odrzekł stary, krzyżując ręce na piersiach i skłaniając głowę – jeno się tam tak dziwnie miasteczka nazywają.

s. 51 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/gdzieto-ona-sobota.md)

> – Noga moja więcej tam nie postoi – rzekł głośno.
>
> Pachołek Syruć, jadący z tyłu, przysunął się zaraz.
>
> – Co wasza mość mówi?
>
> – Głupiś! – odpowiedział pan Wołodyjowski.
>
> – To już mnie wasza mość powiedział, jakeśmy w tamtę stronę jechali..

s. 158 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/noga-moja-wiecej.md)

> – Skądże… to waść wiesz, że ona… mnie miłuje?
>
> – Bo mam oczy i patrzę, bo mam rozum i miarkuję; teraz zwłaszcza, gdym rekuzę dostał, zaraz mi się w głowie rozjaśniło. Najprzód tedy, gdym po pojedynku przyszedł jej powiedzieć, że jest wolna, bom waćpana usiekł, wnet ją zamroczyło i zamiast wdzięczność mi okazać, całkiem mnie sposponowała; powtóre: gdy cię tu Domaszewicze dźwigali, to ci głowę, jak matka unosiła, a potrzecie, że gdym się jej oświadczył, tak mnie przyjęła, jakoby mi kto w pysk dał. Jeśli te racje waćpanu nie wystarczają, to chyba dlatego, żeś przez rozum zacięty i na umyśle szwankujesz.

s. 175 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/skadze-to-wasc.md)

> Najlichsze stworzenie ma ten dowcip, że nieprzyjaciela od swojego odróżni.

s. 401 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/najlichsze-stworzenie-ma-ten.md)

> – Ociec, prać?
>
> – Prać!

s. 72 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/ociec-prac-prac.md)

> – Pogawędzimy – rzekł – nie będzie nam się czas dłużył… Aha! to ta orszańska metoda?… widać tam sami musicie groch młócić, bo waćpan machasz jak cepem… Okrutnie się zmachasz. Zaliś to naprawdę w Orszańskiem najlepszy?… Ten cios jeno u pachołków trybunalskich w modzie… Ten kurlandzki… dobrze się nim od psów opędzać. Uważaj waćpan na koniec szabli… Nie wyginaj tak dłoni, bo patrz, co się stanie… Podnieś!…

s. 136 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/pogawedzimy-rzekl-nie.md)

> Każ wasza dostojność dziś jeszcze uderzyć na te dwa tysiące Polaków, którzy są w naszym obozie, bo jak tego nie uczynisz, to oni jutro uderzą na nas… Już i tak bezpieczniej szwedzkiemu żołnierzowi iść między stado wilków, niż między ich namioty. Oto wszystko, co chciałem powiedzieć, a teraz pozwalam sobie życzyć waszej dostojności powodzenia…

s. 317 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/kaz-wasza-dostojnosc.md)

> Gdy się białogłowa przeciw tobie zaweźmie, choćbyś się w szparę w podłodze skrył, jeszcze cię igłą stamtąd wydłubie.

s. 134 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/gdy-sie-bialoglowa.md)

> Kiep ten, kto się swego nazwiska wstydzi.

s. 27 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/kiep-ten-kto.md)

> Łatwiej z kamienia ser wycisnąć, niż pieniądze ze Szwedów.

s. 166 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/latwiej-z-kamienia.md)

> Nie każda kula zabija, inaczej by już ludzi nie było na świecie, bo matki by nie nastarczyły rodzić.

s. 262 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/nie-kazda-kula.md)

> Mdły to naród, bo ziemia tam okrutnie nieurodzajna i chleba nie mają, bo jeno szyszki sosnowe mielą, z takiej to mąki podpłomyki czyniąc, które żywicą śmierdzą. Inni nad morzem chodzą i co tylko fala wyrzuci, to żrą, jeszcze się z sobą o owe speciały bijąc. Hołota tam okrutna, dlatego nie masz narodu na cudze łapczywszego, bo nawet Tatarzy końskiego mięsa ad libitum mają, a oni czasem po roku mięsa nie widują i ciągle głodem przymierają, chyba, że połów ryb zdarzy się obfity.

s. 293 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/mdly-to-narod.md)

> Z woza, byle pora sposobna przyszła, możesz dać nura, z Birż także, a z kulą we łbie ciężko uciekać.

s. 29 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/z-woza-byle.md)

> Chwalmy Boga i popędzajmy konie.

s. 169 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/chwalmy-boga-i-popedzajmy.md)

> Rzeczpospolita, to postaw czerwonego sukna, za które ciągną Szwedzi, Chmielnicki, Hyperborejczykowie, Tatarzy, elektor i kto żyw naokoło. A my z księciem wojewodą wileńskim powiedzieliśmy sobie, że z tego sukna musi się i nam tyle zostać w ręku, aby na płaszcz wystarczyło; dlatego nie tylko nie przeszkadzamy ciągnąć, ale i sami ciągniemy.

s. 203 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/rzeczpospolita-to-postaw.md)

> Czasem też i okoliczności umieją rozkazywać nie gorzej królów i marszałków.

s. 294 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/czasem-tez-i-okolicznosci.md)

> Sklepu z rozumem nie założysz, bo go na sprzedanie nie posiadasz.

s. 114 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/sklepu-z-rozumem.md)

> Niebo otworzy się nad nimi i tam wejdą w wesele, w szczęśliwość, jako morze bez granic. Tam Jezus Chrystus je przyjmie i ta Matka Najświętsza, i wyjdzie przeciw nich, a one jako pszczoły złote siędą na Jej płaszczu i w światłości się zanurzą, i w oblicze Boga patrzeć będą…

[Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/niebo-otworzy-sie.md)

> Dwoje nas było Kasieńko, dwoje na świecie,
>
> Ale mi się coś wydaje, że jedzie trzecie.

s. 264 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/dwoje-nas-bylo.md)

> Miłość, jako nasionko leśne z wiatrem szybko leci, ale gdy drzewem w sercu wyrośnie, to chyba razem z sercem wyrwać ją można.

s. 105 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/milosc-jako-nasionko.md)

> I tak chwiały się umysły pomiędzy obawą a nadzieją, ciężka niepewność przygniatała dusze ludzkie, gdy nagle położył jej koniec uniwersał Bogusława Leszczyńskiego, jenerała wielkopolskiego, zwołującego pospolite ruszenie szlachty województw poznańskiego i kaliskiego dla obrony granic od grożącej nawały szwedzkiej…
>
> Wszelka wątpliwość znikła. Okrzyk: „Wojna!” rozległ się po całej Wielkopolsce i wszystkich ziemiach Rzeczypospolitej.
>
> Była to nie tylko wojna, ale nowa wojna. Chmielnicki wspomagany przez Buturlina, srożył się na południu i wschodzie; Chowański i Trubecki na północy i wschodzie, Szwed zbliżał się z zachodu! Ognista wstęga zmieniała się w koło ogniste.
>
> Kraj był jak obóz oblężony.

s. 182 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/i-tak-chwialy.md)

> Ze szlachtą, mości panowie, trzeba po ojcowsku, nie po dragońsku… Powiesz mu: panie bracie, a bądź łaskaw, a idź, rozczulisz go, na ojczyznę i sławę wspomniawszy, to ci dalej pójdzie, niż dragon, który dla lafy służy.

s. 20 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/ze-szlachta-mosci.md)

> Mości panowie! na cześć onych przyszłych pokoleń! Niechże im Bóg błogosławi i pozwoli ustrzec tej spuścizny, którą im odrestaurowaną naszym trudem, naszym potem i naszą krwią, zostawujem. Niech, gdy ciężkie czasy nadejdą, wspomną na nas i nie desperują nigdy, bacząc na to, że nie masz takowych terminów, z których by się viribus unitis przy Boskich auxiliach podnieść nie można.

s. 268 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/mosci-panowie-na-czesc.md)

> Smoła tak nie przylega do szaty, jak niesława do imienia!

s. 323 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/smola-tak-nie.md)

> Rzeczpospolita sama jest wielka, w proporcji do niej nie masz wielkich, jeno małe…

s. 69 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/rzeczpospolita-sama-jest.md)

> Diabeł się w ornat ubrał i ogonem na mszę dzwoni.

s. 31 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/diabel-sie-w-ornat.md)

> A i król też był zmieszany, bo Zamość omylił jego nadzieję… Co najwięcej, mimo tego, co mu poprzednio mówiono, spodziewał się znaleźć gród takiej odpornej siły, jak Kraków, Poznań i inne miasta, których tyle już zdobył. Tymczasem znalazł twierdzę potężną, przypominającą duńskie i niderlandzkie, o której bez dział ciężkiego kalibru nie mógł nawet pomyśleć.

s. 28 — [Strona cytatu](https://www.zielonecytaty.pl/henryk-sienkiewicz/potop/a-i-krol.md)