{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk/czy-wielka-ciemnosc",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk/czy-wielka-ciemnosc.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk/czy-wielka-ciemnosc.md",
  "id": "59e8e190-17ca-4984-a666-309657c38ad2",
  "slug": "czy-wielka-ciemnosc",
  "text": "Czy wielka ciemność staje się przez to mniej ciemna, czy pytania bez odpowiedzi są wówczas mniej beznadziejne, czy rozpacz nad wieczną niedoskonałością pali się wtedy mniej boleśnie? Czy dzięki temu można kiedykolwiek wytłumaczyć życie, okiełznać je i jechać na nim jak na spokojnym koniu – czy też jest ono zawsze jak potężny żagiel wśród burzy, który nas niesie, i gdy go chcemy schwycić, zmiata nas do wody? Niekiedy zjawia się przede mną przepaść, która zdaje się sięgać do jądra ziemi. Co ją wypełnia? Tęsknota? Rozpacz? Szczęście? Ale jakie? Zmęczenie? Rezygnacja? Śmierć? Po co żyję? Tak, po co żyję?",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Erich Maria Remarque",
    "slug": "erich-maria-remarque",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque"
  },
  "book": {
    "title": "Czarny obelisk",
    "slug": "czarny-obelisk",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "sens życia",
      "slug": "sens-zycia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/sens-zycia"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Maria_Remarque#Czarny_obelisk_(1956)",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:46:18",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "ff1adb29-b548-470f-94dc-aca7842c346c",
      "slug": "czlowiek-bowiem-jest",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk/czlowiek-bowiem-jest",
      "text": "Człowiek bowiem jest nie tylko wiecznym kłamcą, ale i wiecznie wierzącą istotą; wierzy w dobro i piękno, i doskonałość, nawet gdy ich nie ma albo istnieją tylko w stanie szczątkowym (…)",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "człowiek",
          "slug": "czlowiek",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czlowiek"
        },
        {
          "name": "nadzieja",
          "slug": "nadzieja",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nadzieja"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Maria_Remarque#Czarny_obelisk_(1956)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:18"
    },
    {
      "id": "f840f1c9-7e40-448e-9f6f-3cc178b023e7",
      "slug": "nie-pokazuj-kobiecie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk/nie-pokazuj-kobiecie",
      "text": "(…) nie pokazuj kobiecie nic nowego, a nie nabierze na to ochoty i nie puści cię kantem.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "kobiety",
          "slug": "kobiety",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kobiety"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Maria_Remarque#Czarny_obelisk_(1956)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:18"
    },
    {
      "id": "eff8901f-5a51-4588-ade8-29e08b184c74",
      "slug": "jako-fachowiec-od-reklamy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/erich-maria-remarque/czarny-obelisk/jako-fachowiec-od-reklamy",
      "text": "Jako fachowiec od reklamy muszę przyznać, że katolicyzm ogromnie góruje w tych sprawach nad Lutrem. Działa na fantazję, a nie na intelekt. Jego kapłani są wystrojeni jak szamanowie dzikich szczepów, a katolickie nabożeństwo ze swą barwnością, nastrojem, kadzidłem i malowniczymi obrzędami nie ma sobie równych.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "kościół",
          "slug": "kosciol",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/kosciol"
        },
        {
          "name": "reklama",
          "slug": "reklama",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/reklama"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Erich_Maria_Remarque#Czarny_obelisk_(1956)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:46:18"
    }
  ]
}