{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dariusz-baliszewski/trzecia-strona-medalu/gdyby-ludzie-wiedzieli",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/dariusz-baliszewski/trzecia-strona-medalu/gdyby-ludzie-wiedzieli.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/dariusz-baliszewski/trzecia-strona-medalu/gdyby-ludzie-wiedzieli.md",
  "id": "6095b737-0e32-435f-99f1-5db305c0d3d0",
  "slug": "gdyby-ludzie-wiedzieli",
  "text": "Gdyby ludzie wiedzieli, że w Warszawie wybuchnie powstanie, pewnie staraliby się do niego jakoś przygotować. Zgromadziliby pewnie większe zapasy mąki, kaszy czy cukru. Gdyby wiedzieli, że wybuchnie powstanie, najpewniej spróbowaliby wywieźć z miasta ludzi starych i niedołężnych czy choćby kobiety w ciąży i nowo narodzone dzieci. Ale ludzie nie wiedzieli, że wybuchnie powstanie. Szczerze mówiąc, nikt nie wiedział, że w Warszawie wybuchnie powstanie.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Dariusz Baliszewski",
    "slug": "dariusz-baliszewski",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dariusz-baliszewski"
  },
  "book": {
    "title": "Trzecia strona medalu",
    "slug": "trzecia-strona-medalu",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dariusz-baliszewski/trzecia-strona-medalu"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": 172,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "wojna",
      "slug": "wojna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
    },
    {
      "name": "historia",
      "slug": "historia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
    },
    {
      "name": "przewidywanie przyszłości",
      "slug": "przewidywanie-przyszlosci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/przewidywanie-przyszlosci"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzecia_strona_medalu",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T07:00:57",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "bf25f457-21fd-4d10-b2a8-507361360c53",
      "slug": "pisanie-historii-nad",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dariusz-baliszewski/trzecia-strona-medalu/pisanie-historii-nad",
      "text": "Pisanie historii nad Wisłą zawsze było pracą trudną, poważną i niesłychanie odpowiedzialną. Trzeba było bowiem pisać ją tak, by nikogo specjalnie nie obrazić, nikogo nie urazić ani nie dotknąć, a już w żadnym razie nie obwinić czy nie oskarżyć. Trzeba było pisać ją tak, jak gdyby los ludzi i narodów już wcześniej zapisany został gdzieś na górze, a sprawą człowieka było tylko co najwyżej przepisanie i dodanie ilustracji. Wszelkie zaś oceny, sądy i osądy historii należało pozostawić na później, najlepiej na czas Sądu Ostatecznego. Nawet dzisiaj, w XXI wieku, trudno jest wprost napisać, że generał Taki-to-a-taki był tchórzem, pajacem, a wszystko wskazuje na to, że przede wszystkim był zdrajcą.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 285,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "prawda",
          "slug": "prawda",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/prawda"
        },
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "cenzura",
          "slug": "cenzura",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/cenzura"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzecia_strona_medalu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:57"
    },
    {
      "id": "b49e3ab7-40e5-45eb-a8db-fc3f37f8c5dd",
      "slug": "nie-ma-w-calych",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dariusz-baliszewski/trzecia-strona-medalu/nie-ma-w-calych",
      "text": "Nie ma w całych polskich dziejach większej zagadki i większej tajemnicy niż ta historia sprzed blisko tysiąca lat, historia o złym królu Bolesławie i dobrym biskupie Stanisławie. Zły król, porywczy i gwałtowny, nieludzki i brutalny, kazał zabić, a może nawet sam zabił biskupa, który po wielokroć go upominał, ganiąc królewską niemoralność i zbytnią surowość wobec poddanych. A gdy wszelkie upomnienia zawiodły, zły król dalej za nic sobie miał przestrogi kapłana, ten rzucił na niego z ambony klątwę, co w owym XI wieku równało się cywilnej śmierci przeklętego, nawet jeśli był on królem. Szlachetny kapłan Stanisław za swą nieugiętą służbę prawdzie zapłacił męczeńską śmiercią, a występny król musiał porzucić tron, musiał opuścić kraj i udać się na wygnanie, z którego nigdy miał już nie powrócić.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 7,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "tajemnica",
          "slug": "tajemnica",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tajemnica"
        },
        {
          "name": "monarchia",
          "slug": "monarchia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/monarchia"
        },
        {
          "name": "męczeństwo",
          "slug": "meczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/meczenstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzecia_strona_medalu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:57"
    },
    {
      "id": "b3d8e094-3194-44f8-bd1c-1828178d4ad3",
      "slug": "polacy-jak-powszechnie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/dariusz-baliszewski/trzecia-strona-medalu/polacy-jak-powszechnie",
      "text": "Polacy, jak powszechnie wiadomo, też swój język mają. Także język polityki. Jednak żywe do dzisiaj publiczne przekonanie, że polski język parlamentarny kiedykolwiek znaczył tyle, ile: przyzwoity, zgodny z dobrymi obyczajami, kulturalny – jest zwyczajnym nadużyciem semantycznym. Polski język polityczny zawsze bowiem był taki jak polska polityka: gruby, szorstki, nieporadny i pełen błędów. Jaki zresztą miałby być?",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 55,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "polityka",
          "slug": "polityka",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polityka"
        },
        {
          "name": "Polacy",
          "slug": "polacy",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/polacy"
        },
        {
          "name": "język polski",
          "slug": "jezyk-polski",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/jezyk-polski"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Trzecia_strona_medalu",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:00:57"
    }
  ]
}
