{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej/koniec-swiata-jest",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej/koniec-swiata-jest.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej/koniec-swiata-jest.md",
  "id": "b64dc507-d861-437d-8ac6-2edb86d98fbb",
  "slug": "koniec-swiata-jest",
  "text": "Koniec świata jest bliski. Tak głosił Jezus, a po nim apostoł Paweł. To samo mówili wszyscy wcześni chrześcijanie, o których cokolwiek nam wiadomo. Koniec miał nastać rychło, Bóg miał przerwać bieg dziejów, Chrystus powrócić z niebios na sąd, a ludzie muszą odpokutować za grzechy, przygotowując się na jego przybycie. Z biegiem czasu przekonanie to straciło na żywotności. Koniec nie nadchodził, a to zmusiło wyznawców nowej religii do ponownej oceny (a nawet odrzucenia) wcześniejszych apokaliptycznych tradycji.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Bart D. Ehrman",
    "slug": "bart-d-ehrman",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman"
  },
  "book": {
    "title": "Nowy testament. Historyczne wprowadzenie do literatury wczesnochrześcijańskiej",
    "slug": "nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": 615,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "historia",
      "slug": "historia",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
    },
    {
      "name": "chrześcijaństwo",
      "slug": "chrzescijanstwo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
    },
    {
      "name": "koniec świata",
      "slug": "koniec-swiata",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/koniec-swiata"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bart_D._Ehrman#Nowy_Testament._Historyczne_wprowadzenie_do_literatury_wczesnochrze%C5%9Bcija%C5%84skiej",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T07:01:19",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "edc0686e-1595-4302-937a-71cc9292ffa3",
      "slug": "w-dosc-powszechnym",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej/w-dosc-powszechnym",
      "text": "W dość powszechnym mniemaniu pierwotne chrześcijaństwo było monolitem, który dopiero wraz z upływem czasu (zwłaszcza po reformacji) uległ rozbiciu. Historycy jednak nie mają wątpliwości, że na tle tego, co działo się w odległej przeszłości, różnorodność współczesnego chrześcijaństwa prezentuje się wręcz skromnie. Gdybyśmy cofnęli zegar o 1850 lat, do ostatnich dekad II wieku n.e., odnaleźlibyśmy tam ludzi, którzy nazywali siebie chrześcijanami, ale wierzyli w rzeczy, o który nikt dziś nie słyszał; chrześcijan głoszących, że istnieje dwóch, a nawet trzydziestu lub trzystu sześćdziesięciu pięciu bogów; chrześcijan, którzy twierdzili, że Stary Testament jest złą księgą inspirowaną przez złe bóstwo; chrześcijan wierzących, że Bóg nie stworzył świata i nie ma z nim nic wspólnego; chrześcijan, którzy utrzymywali, że Jezus nie był człowiekiem lub nie miał duszy ludzkiej bądź nigdy nie narodził się albo nie umarł.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 18,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "religia",
          "slug": "religia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/religia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bart_D._Ehrman#Nowy_Testament._Historyczne_wprowadzenie_do_literatury_wczesnochrze%C5%9Bcija%C5%84skiej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:19"
    },
    {
      "id": "c5b88439-5c5b-4585-b446-581f8c6638fc",
      "slug": "ksiegi-nowego-testamentu",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej/ksiegi-nowego-testamentu",
      "text": "Księgi Nowego Testamentu napisano wieki temu i przekazywano przez pokolenia aż do dnia dzisiejszego. Każda z nich jest nie tylko świadectwem wiary, ale i dokumentem zakorzenionym w dziejach – napisanym i czytanym w konkretnych kontekstach historycznych. Jego znaczenie teologiczne mogą badać nie tylko wierzący, ale także historycy – również ateiści.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 35,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "Biblia",
          "slug": "biblia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/biblia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bart_D._Ehrman#Nowy_Testament._Historyczne_wprowadzenie_do_literatury_wczesnochrze%C5%9Bcija%C5%84skiej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:19"
    },
    {
      "id": "c039c420-8a73-436b-b47d-26cc3505f147",
      "slug": "badacze-nie-sa-zgodni",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/bart-d-ehrman/nowy-testament-historyczne-wprowadzenie-do-literatury-wczesnochrzescijanskiej/badacze-nie-sa-zgodni",
      "text": "Badacze nie są zgodni co do tego, jakie mogły być autentyczne słowa historycznego Jezusa. Nie ulega jednak wątpliwości, że nie należy bezkrytycznie uznawać za takie wszystkich wypowiedzi przypisywanych mu w zachowanych źródłach. Wiele z nich nie znajduje stosownego potwierdzenia w materiale badawczym lub nie różni się od tego, co głosili jego późniejsi wyznawcy.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 363,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "historia",
          "slug": "historia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/historia"
        },
        {
          "name": "chrześcijaństwo",
          "slug": "chrzescijanstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/chrzescijanstwo"
        },
        {
          "name": "dowody",
          "slug": "dowody",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dowody"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Bart_D._Ehrman#Nowy_Testament._Historyczne_wprowadzenie_do_literatury_wczesnochrze%C5%9Bcija%C5%84skiej",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T07:01:19"
    }
  ]
}
