{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada/dziecko-zyje-na-bardzo",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada/dziecko-zyje-na-bardzo.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada/dziecko-zyje-na-bardzo.md",
  "id": "058f50ca-3724-415b-b2c6-28ede4f30074",
  "slug": "dziecko-zyje-na-bardzo",
  "text": "Dziecko żyje na bardzo małej planecie, pośród kilkorga bliskich ludzi, pośród pojedynczych przedmiotów. Wszystko jest nowe, fosforyzuje nowością, zadziwia samo w sobie. To świat rzeczy pierwszych, który nie ma perspektywy ani kontekstów. Dziecko nie czyni porównań, nie wyciąga wniosków ze zgromadzonych danych. Ma mamę, tatę, siostrę, brata, psa Miśka na podwórku, kotki w szopie, dziadka z czarnym wąsem, a w innej wsi drugiego dziadka, z wąsem płowym. Ma słońce i księżyc nad sadem, drzewo i pole, szmacianą lalkę, nowy zeszyt, trawki do gwizdania, jak się w nie specjalnym sposobem dmucha. A tata ma sklep! Taki indeks, dość krótki. Kiedy więc dziecku zabijają na jego oczach rodziców, to jakby świat zabijali, razem ze słońcem, księżycem, drzewem, polem, zeszytem, lalką. (s. 41)",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Anna Janko",
    "slug": "anna-janko",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko"
  },
  "book": {
    "title": "Mała Zagłada",
    "slug": "mala-zaglada",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "śmierć",
      "slug": "smierc",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/smierc"
    },
    {
      "name": "wojna",
      "slug": "wojna",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
    },
    {
      "name": "dzieciństwo",
      "slug": "dziecinstwo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dziecinstwo"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anna_Janko#Ma%C5%82a_Zag%C5%82ada_(2015)",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:51:20",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "dc6b616f-afa0-4385-b58c-d6516171997b",
      "slug": "na-klamrach-swoich",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada/na-klamrach-swoich",
      "text": "Na klamrach swoich pasów esesmani mieli napis: „Mój honor to wierność”. Nic dodać, nic ująć. Stale im się te klamry rozpinały, bo były źle zaprojektowane (przez Hugo Bossa, zdaje się…). W akcji na przykład, dajmy na to – podczas zabijania ciężarnej kobiety – pod wpływem gwałtowniejszych ruchów taki pas się rozpinał i… pojawiał się nieoczekiwanie znak zapytania co do honoru. Nieraz się taki mundurowy zażenował albo po prostu wściekł. To był dla nich żywotny problem, sprawa feralnych pasów musiała się pojawiać wielokrotnie przy okazji wprowadzania kolejnych zmian w wyposażeniu jednostek Waffen-SS…",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 54,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "czarny humor",
          "slug": "czarny-humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/czarny-humor"
        },
        {
          "name": "honor",
          "slug": "honor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/honor"
        },
        {
          "name": "nazizm",
          "slug": "nazizm",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/nazizm"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anna_Janko#Ma%C5%82a_Zag%C5%82ada_(2015)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:20"
    },
    {
      "id": "aac37541-5106-4771-a077-d2d5ff6390f4",
      "slug": "teresa-ferenc-jacy",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada/teresa-ferenc-jacy",
      "text": "Teresa Ferenc: – Jacy naziści!\n\nAnna Janko: – Dobrze, mamo, nie będę mówiła: „naziści”, wiem, nikt tam nie znał tego słowa, mówiło się: „Niemcy”, i każdy wiedział, co to oznacza. To było imię strachu. U was w Sochach nie dali wam czasu w ogóle, bo do niczego nie był wam potrzebny. Nie było co do was żadnego planu poza zabijaniem. Nikt nie brał z waszych rąk dokumentów, tym razem donikąd nie wysiedlano, a do śmierci tożsamość nie jest potrzebna. (s. 28)",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "strach",
          "slug": "strach",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/strach"
        },
        {
          "name": "tożsamość",
          "slug": "tozsamosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/tozsamosc"
        },
        {
          "name": "Holokaust",
          "slug": "holokaust",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/holokaust"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anna_Janko#Ma%C5%82a_Zag%C5%82ada_(2015)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:20"
    },
    {
      "id": "3f818c18-861c-40f3-9723-f9514ed1b8bb",
      "slug": "spalic-taka-wies",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anna-janko/mala-zaglada/spalic-taka-wies",
      "text": "Spalić taką wieś jak Sochy, to było nic. Drewniane domki kryte strzechą – co to jest w ogóle? Jacyś brudni, prości podludzie w podwioskach, których trzeba usunąć, robactwo ze Wschodu (…) – Panie, nie zabijaj, my niewinni – wołali wieśniacy pod lufą. Klękali, całowali buty. Zło miało porządne buty. W którym kopyto diabelskie było? W tym, co kopało ludzką głowę. W wielu relacjach z wielu wiosek pojawia się taka feudalna scena.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "zło",
          "slug": "zlo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/zlo"
        },
        {
          "name": "wojna",
          "slug": "wojna",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wojna"
        },
        {
          "name": "okrucieństwo",
          "slug": "okrucienstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/okrucienstwo"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Anna_Janko#Ma%C5%82a_Zag%C5%82ada_(2015)",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:51:20"
    }
  ]
}
