{
  "type": "quote",
  "site": {
    "name": "Zielone Cytaty",
    "language": "pl",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl"
  },
  "formats": "Każda podstrona ma dwie wersje z tymi samymi danymi: JSON (adres strony + .json) i markdown (adres strony + .md). Do każdego `url` w tym dokumencie można dopisać .json albo .md.",
  "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard/uczyc-sie-mozna",
  "json": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard/uczyc-sie-mozna.json",
  "markdown": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard/uczyc-sie-mozna.md",
  "id": "7424f51a-b78f-4bad-a491-6431822c6fa7",
  "slug": "uczyc-sie-mozna",
  "text": "Uczyć się można tylko przez zabawę. Sztuka nauczania jest tylko sztuką rozbudzania ciekawości w młodych duszach po to, żeby następnie ją zaspokajać, ciekawość zaś żywa jest i zdrowa tylko w umysłach szczęśliwych. Wiadomości, które gwałtem wpycha się do umysłu, tłumią i duszą go. Żeby przetrawić naukę, trzeba przełknąć ją z apetytem. Znam Joasię! Gdyby to dziecko było mnie powierzone, uczyniłbym z niej nie uczoną, bo pragnę jej dobra, ale dziewczynę tryskającą inteligencją i życiem, w której całe piękno przyrody i sztuki odbijałoby się łagodnym blaskiem. Nauczyłbym ją kochać piękny krajobraz, idealne sceny poezji i historii, szlachetną, wzruszającą muzykę. Uczyniłbym jej miłym wszystko, co pragnąłbym, aby ukochała. Nawet roboty ręczne, szycie upiększyłbym dla niej przez wybór tkanin, gust haftów, styl koronek. Dałbym jej pięknego psa i konia, by nauczyła się kierować zwierzętami, dałbym jej ptaki do żywienia, by poznała wartość kropli wody i okruszyny chleba. Żeby stworzyć jej jeszcze jedną radość więcej, chciałbym, aby z radością była miłosierna. A skoro ból jest nieunikniony, skoro życie pełne jest nędzy i smutków, nauczyłbym ją tej mądrości chrześcijańskiej, która wznosi nas ponad wszelkie nędze i nawet ból czyni pięknym. Oto jak rozumiem wychowanie młodej dziewczyny.",
  "language": "pl",
  "author": {
    "name": "Anatole France",
    "slug": "anatole-france",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france"
  },
  "book": {
    "title": "Zbrodnia Sylwestra Bonnard",
    "slug": "zbrodnia-sylwestra-bonnard",
    "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard"
  },
  "character": null,
  "chapter": null,
  "chapter_parent": null,
  "page": null,
  "verified": false,
  "original": null,
  "other_languages": [],
  "topics": [
    {
      "name": "wiedza",
      "slug": "wiedza",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wiedza"
    },
    {
      "name": "dzieci",
      "slug": "dzieci",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/dzieci"
    },
    {
      "name": "edukacja",
      "slug": "edukacja",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/edukacja"
    },
    {
      "name": "wychowanie",
      "slug": "wychowanie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/wychowanie"
    }
  ],
  "source": {
    "name": "Wikicytaty",
    "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zbrodnia_Sylwestra_Bonnard",
    "license": {
      "label": "CC BY-SA 4.0",
      "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
    }
  },
  "added_at": "2026-09-26T06:45:16",
  "more_from_book": [
    {
      "id": "f1638bf6-f217-492b-ab82-13e82343cb72",
      "slug": "wszystko-bardzo-zmienilo",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard/wszystko-bardzo-zmienilo",
      "text": "– Wszystko bardzo zmieniło się obecnie i dzisiejsza epoka niewarta poprzednich.\n\n– Dowodem moje schody, mój panie. Przed dwudziestu pięciu laty najłatwiej w świecie było po nich wchodzić, a teraz już przy pierwszych stopniach zawsze się zadyszę i kolana mam jak podcięte. Popsuły się schody. Albo gazety i książki, które niegdyś bez trudu pochłaniałem przy świetle księżyca, dziś przy najpiękniejszym słońcu szydzą z mej ciekawości i jeśli nie mam okularów, ukazują mi tylko coś białego z czarnym.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "humor",
          "slug": "humor",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/humor"
        },
        {
          "name": "starość",
          "slug": "starosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/starosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zbrodnia_Sylwestra_Bonnard",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:16"
    },
    {
      "id": "ec30eb83-035e-4c06-95e6-9a8b9d2f4500",
      "slug": "istotnym-zlem-naszej",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard/istotnym-zlem-naszej",
      "text": "– Istotnym złem naszej epoki jest, że nikt nie zadowala się swoim położeniem w świecie. Od góry do dołu drabiny społecznej, we wszystkich stanach, panuje niepokój, niezadowolenie, pragnienie dobrobytu.\n\n– Czy istotnie sądzisz pan, że to pożądanie dobrobytu jest specyficzną cechą naszej epoki? Ludziom nigdy, w żadnej epoce, nie uśmiechał się niedostatek. Zawsze starali się polepszyć swój byt. Ten ciągły wysiłek wytwarzał wciąż rewolucje. Trwa on dalej, ot i wszystko!",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": null,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "społeczeństwo",
          "slug": "spoleczenstwo",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/spoleczenstwo"
        },
        {
          "name": "pragnienia",
          "slug": "pragnienia",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/pragnienia"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zbrodnia_Sylwestra_Bonnard",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:16"
    },
    {
      "id": "dd34b93e-2b82-4f58-afd9-d70db7151dd9",
      "slug": "zawsze-znajda-sie",
      "url": "https://www.zielonecytaty.pl/anatole-france/zbrodnia-sylwestra-bonnard/zawsze-znajda-sie",
      "text": "(...) zawsze znajdą się tacy, których kochać będzie można.",
      "language": "pl",
      "character": null,
      "chapter": null,
      "chapter_parent": null,
      "page": 74,
      "verified": false,
      "original": null,
      "other_languages": [],
      "topics": [
        {
          "name": "miłość",
          "slug": "milosc",
          "url": "https://www.zielonecytaty.pl/tematy/milosc"
        }
      ],
      "source": {
        "name": "Wikicytaty",
        "url": "https://pl.wikiquote.org/wiki/Zbrodnia_Sylwestra_Bonnard",
        "license": {
          "label": "CC BY-SA 4.0",
          "url": "https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/"
        }
      },
      "added_at": "2026-09-26T06:45:16"
    }
  ]
}